Ουκρανία: Πόσο πιθανή είναι μια συμφωνία με τη Ρωσία – Τα μεγάλα «αγκάθια» στις διαπραγματεύσεις
Καθώς οι διαπραγματευτές προετοιμάζονται για έναν ακόμη γύρο συνομιλιών με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, η Μόσχα και το Κίεβο παραμένουν σε αδιέξοδο όσον αφορά τις βασικές διαφωνίες που έχουν καθορίσει τη σύγκρουση από την αρχή της.
Τη Δευτέρα, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η διαπραγματευτική του ομάδα θα μπορούσε να συναντηθεί με τους Ρώσους και τους Αμερικανούς ήδη από την Κυριακή. Ο Ουκρανός πρόεδρος είναι έτοιμος να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με τον Ρώσο ομόλογό του Βλαντιμίρ Πούτιν, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών του Αντρέι Σιμπίχα. Ωστόσο, ο Σιμπίχα παραδέχτηκε ότι «τα πιο ευαίσθητα ζητήματα παραμένουν άλυτα».
Πριν από τις συνομιλίες το περασμένο Σαββατοκύριακο στα ΗΑΕ, ο Αμερικανός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ δήλωσε ότι οι διαφορές είχαν περιοριστεί σε ένα «επιλύσιμο» ζήτημα. Μιλώντας στο Νταβός, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι πιστεύει ότι μια συμφωνία για την Ουκρανία είναι «αρκετά κοντά».
Ωστόσο, η Μόσχα και το Κίεβο βγήκαν από τις συνομιλίες στα ΗΑΕ σε αδιέξοδο σχετικά με τρία ζητήματα που σύμφωνα με το POLITICO, βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης: το αίτημα της Ρωσίας για ουκρανικό έδαφος, το μέλλον των εγγυήσεων ασφάλειας της Ουκρανίας και το αν οι μάχες πρέπει να σταματήσουν πριν ή μετά την επίτευξη συμφωνίας.
Εδαφικό
Το ζήτημα στο οποίο πιθανώς αναφερόταν ο Γουίτκοφ είναι η τύχη της περιοχής του Ντονμπάς στην ανατολική Ουκρανία, που οι εμπιστευτικές πηγές αποκαλούν «εδαφικό ζήτημα». Αν και η Ρωσία δεν μπορεί πλέον να ελπίζει ρεαλιστικά να καταλάβει ολόκληρη την Ουκρανία στο άμεσο μέλλον, ο Ρώσος πρόεδρος εξακολουθεί να επιδιώκει να αποκτήσει, τουλάχιστον, ολόκληρο το Ντονμπάς, πέραν της ήδη προσαρτημένης χερσονήσου της Κριμαίας.
Η Μόσχα προτείνει ένα πλαίσιο που ονομάζει «φόρμουλα Άνκορατζ», σύμφωνα με το οποίο η Ουκρανία θα πρέπει να παραχωρήσει ολόκληρο το Ντονμπάς, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών που η Ρωσία δεν κατάφερε να κατακτήσει. Το Κρεμλίνο ισχυρίζεται ότι αυτό συμφώνησαν ο Πούτιν και ο Τραμπ όταν συναντήθηκαν στην Αλάσκα πέρυσι.
Ωστόσο, για το Κίεβο, η παραχώρηση εδαφών θα ήταν παράνομη και εξαιρετικά αντιδημοφιλής. Ενώ ο Ζελένσκι έχει δηλώσει ότι είναι διατεθειμένος να εξετάσει ένα σενάριο στο οποίο η περιοχή θα αποστρατιωτικοποιηθεί και θα χαρακτηριστεί «ελεύθερη οικονομική ζώνη», αλλά θα παραμείνει επίσημα μέρος της Ουκρανίας, η Μόσχα έχει καταστήσει σαφές ότι αυτό δεν αρκεί.
Μετά την τελευταία επίσκεψη του Γουίτκοφ στη Μόσχα, ο βοηθός του Πούτιν, Γιούρι Ουσακόφ, επανέλαβε τη θέση του Κρεμλίνου ότι «δεν μπορεί να αναμένεται επίτευξη μακροπρόθεσμης συμφωνίας χωρίς την επίλυση του εδαφικού ζητήματος», επιμένοντας για άλλη μια φορά ότι η πρόοδος στις συνομιλίες εξαρτάται από την απόκτηση του συνόλου του Ντονμπάς από τη Μόσχα.
Την Τετάρτη, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, αναγνώρισε το αδιέξοδο σχετικά με το Ντονμπάς. «Είναι ακόμα ένα εμπόδιο που πρέπει να ξεπεράσουμε», δήλωσε ο Ρούμπιο στην επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας. «Είναι ακόμα ένα χάσμα, αλλά τουλάχιστον καταφέραμε να περιορίσουμε το ζήτημα σε ένα κεντρικό, το οποίο πιθανότατα θα είναι πολύ δύσκολο».
Μια άλλη διαφορά αφορά το ποιος πρέπει να διαχειρίζεται τον πυρηνικό σταθμό στη Ζαπορίζια, τον μεγαλύτερο στην Ευρώπη, ο οποίος βρίσκεται κοντά στην πρώτη γραμμή και επί του παρόντος υπό ρωσικό έλεγχο. Ο Ζελένσκι θέλει το εργοστάσιο να ελέγχεται από κοινού από την Ουκρανία και τις ΗΠΑ, ενώ η Μόσχα θέλει να συμμετάσχει σε οποιαδήποτε συμφωνία, προτείνοντας αντ’ αυτού να μοιραστεί τον έλεγχο του εργοστασίου με την Ουάσινγκτον ή, ενδεχομένως, με το Κίεβο.
Ασφάλεια
Στη συνέχεια, υπάρχει το ζήτημα των λεγόμενων εγγυήσεων ασφάλειας: η υποσχεθείσα υποστήριξη προς την Ουκρανία από άλλες χώρες σε περίπτωση που η Ρωσία επιχειρήσει εκ νέου μια εισβολή. Νωρίτερα αυτό το μήνα, η Βρετανία και η Γαλλία συμφώνησαν να αποστείλουν στρατεύματα στην Ουκρανία μόλις επιτευχθεί συμφωνία. Ο Γουίτκοφ χαιρέτισε το σχέδιο ασφάλειας ως «το ισχυρότερο που έχει δει κανείς ποτέ», αλλά παρέμεινε ασαφής ως προς το πόσο μακριά θα φτάσουν οι ΗΠΑ στην υπεράσπιση της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της Financial Times την Τρίτη, η κυβέρνηση Τραμπ έχει θέσει ως προϋπόθεση για τις μεταπολεμικές εγγυήσεις ασφάλειας την παραίτηση της Ουκρανίας από το Ντονμπάς (ο Λευκός Οίκος διέψευσε). Το λεγόμενο σχέδιο 20 σημείων που προώθησαν οι ΗΠΑ προβλέπει την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ το 2027. Η ένταξη στην ΕΕ περιλαμβάνει μια διάταξη που καλεί τις χώρες να αλληλοϋποστηρίζονται σε περίπτωση εισβολής. Η ΕΕ έχει ξεκινήσει συνομιλίες με την Ουκρανία για την ένταξή της, αλλά δεν έχει ορίσει ημερομηνία.
Η Μόσχα, από την πλευρά της, επιμένει ότι δεν θα δεχτεί την παρουσία στρατευμάτων από χώρες του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία. Αντ’ αυτού, έχει απαιτήσει τις δικές της «εγγυήσεις ασφάλειας». Το Κρεμλίνο δηλώνει ότι θα αισθανθεί ασφαλές μόνο όταν το ζήτημα της ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ θα έχει τελειώσει για πάντα, όταν ο στρατός της Ουκρανίας θα περιοριστεί σε 600.000 άτομα — από περίπου 800.000 σήμερα — και όταν η Μόσχα θα έχει δικαίωμα βέτο σε οποιαδήποτε μελλοντική απόφαση σχετικά με την άμυνα της Ουκρανίας.
Εκεχειρία
Για τους απλούς Ουκρανούς, ωστόσο, το πιο επείγον ζήτημα είναι πιθανότατα η εκεχειρία. Το Κίεβο επιθυμεί την άμεση παύση των εχθροπραξιών. Η Μόσχα επιμένει ότι πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία πριν εξετάσει το ενδεχόμενο παύσης των εχθροπραξιών. Μέχρι να επιτευχθεί τελικά μια τέτοια συμφωνία, «η Ρωσία θα συνεχίσει να επιδιώκει με συνέπεια τους στόχους της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης», δήλωσε ο Ουσάκοφ, μετά την επίσκεψη του Γουίτκοφ στη Μόσχα, χρησιμοποιώντας τον ευφημισμό του Κρεμλίνου για τον πόλεμο.
Οι ρωσικοί πύραυλοι συνεχίζουν να χτυπούν την Ουκρανία κάθε μέρα, καταστρέφοντας το ηλεκτρικό της δίκτυο και βυθίζοντας εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στο σκοτάδι και σε θερμοκρασίες κάτω από το μηδέν. Την Τετάρτη, ο Ζελένσκι κατηγόρησε τη Μόσχα για «τρομοκρατία» μετά την επίθεση ρωσικού drone σε επιβατικό τρένο, που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο πέντε ανθρώπων.
Βασικές διαφορές
Τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία φαίνονται πρόθυμες να δείξουν στον πρόεδρο των ΗΠΑ ότι συνεργάζονται. «Το γεγονός ότι μια ολόκληρη σειρά σύνθετων ζητημάτων συζητείται σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων θα μπορούσε ήδη να θεωρηθεί πρόοδος και αρχή ενός διαλόγου», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ στους δημοσιογράφους την Τετάρτη.
Μόλις τον Δεκέμβριο, η Ρωσία απείλησε να επανεξετάσει τη συμμετοχή της στην ειρηνευτική διαδικασία, αφού δήλωσε ότι η Ουκρανία επιτέθηκε σε μία από τις κατοικίες του Πούτιν με πολλά drones (το Κίεβο αρνήθηκε αμέσως την κατηγορία, η οποία έχει ευρέως διαψευσθεί, μεταξύ άλλων και από τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες).
Ο Βολοντίμιρ Φεσένκο, Ουκρανός πολιτικός αναλυτής, εξέφρασε συγκρατημένη αισιοδοξία. «Το γεγονός ότι συζητούνται διάφορες τεχνικές πτυχές είναι ήδη μια θετική εξέλιξη», είπε. Ωστόσο, οι αναλυτές τονίζουν ότι υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πλευρών: ενώ η Ουκρανία δείχνει προθυμία για συμβιβασμό, η Ρωσία απλώς κάνει τα απαραίτητα βήματα, παραμένοντας πιστή στον αρχικό της στόχο να υποτάξει την Ουκρανία.
Ο Πούτιν «έχει εμμονή με αυτόν τον πόλεμο και με την επείγουσα ανάγκη του να συντρίψει την Ουκρανία», δήλωσε η Τατιάνα Στανόβαγια, ιδρύτρια της R.Politik, μιας πολιτικής εταιρείας συμβούλων που ειδικεύεται στη Ρωσία. «Πιστεύει ότι είναι ιερό, υπαρξιακό, και αν αρχίσει να κάνει παραχωρήσεις, η Ρωσία θα καταστραφεί». Πρόσθεσε ότι η επιμονή της Ρωσίας να καταλάβει ολόκληρο το Ντονμπάς είναι απλώς μια τακτική καθυστέρησης.
«Είναι ένα είδος παιχνιδιού από την πλευρά της Ρωσίας, όπου συμφωνούν να συζητήσουν για μια υποτιθέμενη ειρηνευτική συμφωνία, ενώ εννοούν κάτι εντελώς διαφορετικό», δήλωσε η Στανοβάγια. «Μπορούν να συζητούν για το θέμα για ώρες, αλλά αυτό δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα».
Τι θέλει ο Ζελένσκι
Εν τω μεταξύ, από την πλευρά της Ουκρανίας, δεν είναι σαφές ότι, ακόμη και αν ο Ζελένσκι ήταν διατεθειμένος να παραχωρήσει το Ντονμπάς, θα μπορούσε να προωθήσει μια τέτοια συμφωνία μέσω της πολιτικής διαδικασίας. Ο Ουκρανός πρόεδρος έχει προτείνει την ιδέα της διεξαγωγής δημοψηφίσματος για το θέμα, ή ακόμη και εθνικών εκλογών, αλλά επέμεινε ότι πρέπει πρώτα να επιτευχθεί εκεχειρία.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Ουκρανοί είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν κάποιο είδος δίκαιης συμφωνίας, αλλά ότι έχουν λίγη εμπιστοσύνη στις διαπραγματεύσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ. «Πέρυσι, υπήρχαν ακόμα μεγάλες ελπίδες ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να βοηθήσει να τερματιστεί ο πόλεμος», είπε ο Φεσένκο. «Τώρα, δεν υπάρχουν πια». Υπάρχει επίσης ένα όριο, είπε, ως προς το πόσα είναι διατεθειμένος να παραχωρήσει ο Ουκρανός πρόεδρος. «Ο Ζελένσκι θέλει να μείνει στην ιστορία ως ο πρόεδρος που έσωσε την Ουκρανία», είπε. «Όχι ως αυτός που έχασε τον πόλεμο».
Διαβάστε επίσης
HΠΑ: Ο Πούτιν βρήκε τη θέση του στον… Λευκό Οίκο – Ο Τραμπ κρέμασε φωτογραφία του με τον Ρώσο ηγέτη
Τουρκία: Επ’ αόριστον η ισχύς των NAVTEX λέει το υπουργείο Άμυνας
