Τι αποκαλύπτει το «τραπέζι της Τσικνοπέμπτης» για την ακρίβεια που θα συνεχιστεί…
Το χθεσινό τραπέζι της Τσικνοπέμπτης ήταν μια ευκαιρία να επιβεβαιωθούν κάποια πράγματα που όλοι γνωρίζουμε εδώ και χρόνια, με επίκεντρο την ακρίβεια και την αδυναμία να «ελεγχθεί».
Στον Δείκτη Τιμών, η ομάδα «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» αυξήθηκε κατά 4,5%, δηλαδή σχεδόν διπλάσια από τον γενικό δείκτη. Οι αυξήσεις είναι εντυπωσιακές: μοσχάρι +25,4%, αρνί +8,5%, φρούτα +11,8%, σοκολάτα +20,3%. Πρόκειται για προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης, όχι για πολυτελή αγαθά. Η μείωση 30% στο ελαιόλαδο ή η πτώση σε επιμέρους κατηγορίες δεν αρκούν για να αντισταθμίσουν τη γενικευμένη ανατίμηση στο καλάθι του σούπερ μάρκετ.
Για ένα νοικοκυριό χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος, η διατροφή αποτελεί βασική και ανελαστική δαπάνη. Δεν μπορεί να μειωθεί δραστικά χωρίς υποβάθμιση του επιπέδου διαβίωσης. Άρα, κάθε ποσοστιαία αύξηση μεταφράζεται άμεσα σε απώλεια αγοραστικής δύναμης.
Εδώ και μήνες, ακόμη πιο ανησυχητική είναι η αύξηση 8,7% στα ενοίκια. Η στέγαση αποτελεί τη μεγαλύτερη δαπάνη για χιλιάδες νοικοκυριά, ιδιαίτερα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Η πίεση από τη βραχυχρόνια μίσθωση, η περιορισμένη προσφορά κατοικιών και η γενική άνοδος του κόστους συντήρησης δημιουργούν ένα διαρκές ανοδικό σπιράλ. Όλα αυτά τα γνωρίζουμε βέβαια. Οπότε θα ήταν σοφότερο να δούμε και την πηγή των προβλημάτων: και αυτή μεταξύ των κερδοσκόπων που λυμαίνονται την αγορά, αφορά τον πληθωρισμό.
Με μια πρώτη ματιά, ο πληθωρισμός στο 2,5% τον Ιανουάριο δεν μοιάζει ανησυχητικός. Ο ετήσιος δείκτης εμφανίζεται ελαφρώς χαμηλότερος από πέρυσι (2,7%), ενώ σε μηνιαία βάση σημείωσε και μείωση 0,8%. Σε μακροοικονομικό επίπεδο, η εικόνα φαίνεται ελεγχόμενη. Όμως για τα ελληνικά νοικοκυριά η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική: ο πληθωρισμός δεν είναι απλώς αριθμός, αλλά άμεση συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος: ακόμη κι αν ο γενικός πληθωρισμός συγκρατείται, όταν τα ενοίκια αυξάνονται με ρυθμό σχεδόν τετραπλάσιο του μέσου δείκτη, το διαθέσιμο εισόδημα συμπιέζεται δυσανάλογα. Η στέγαση δεν είναι επιλογή· είναι αναγκαιότητα.
Ο λόγος είναι ότι ο “μέσος όρος” αποκρύπτει τη σύνθεση των ανατιμήσεων. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις εντοπίζονται ακριβώς σε εκείνες τις κατηγορίες που καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο ποσοστό του οικογενειακού προϋπολογισμού: τρόφιμα, στέγαση, εστίαση, ένδυση.
Η «κρυφή» πληθωριστική πίεση στις υπηρεσίες
Σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται επίσης στην ένδυση-υπόδηση (+8%), στα εστιατόρια και καφέ (+6,8%), στην εκπαίδευση (+2,8%) και στις ασφαλιστικές υπηρεσίες (+1,5%). Αυτές οι κατηγορίες αποκαλύπτουν μια βαθύτερη τάση: τη μετάβαση από τον «ενεργειακό» πληθωρισμό της προηγούμενης περιόδου σε έναν πληθωρισμό υπηρεσιών.
Η πτώση στις τιμές του φυσικού αερίου (-25,8%) και του πετρελαίου θέρμανσης (-9,5%) βοηθά μεν, αλλά αφορά κυρίως εποχική κατανάλωση. Αντίθετα, οι υπηρεσίες – από τα δίδακτρα μέχρι την εστίαση – έχουν πιο μόνιμο χαρακτήρα και συχνά ενσωματώνουν αυξήσεις μισθολογικού κόστους ή λειτουργικών εξόδων που δύσκολα αναστρέφονται. Έτσι, διαμορφώνεται ένας “δομικός” πληθωρισμός, λιγότερο ορατός αλλά πιο επίμονος.
Γιατί οι αρχές δεν μπορούν να τον ελέγξουν εύκολα
Το κρίσιμο ερώτημα είναι γιατί, ενώ ο πληθωρισμός κινείται κοντά στον στόχο της ΕΚΤ, η πίεση παραμένει έντονη και δύσκολα διαχειρίσιμη.
1. Περιορισμένα νομισματικά εργαλεία
Η Ελλάδα δεν διαθέτει αυτόνομη νομισματική πολιτική. Τα επιτόκια καθορίζονται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με βάση τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Αν η Γερμανία ή η Γαλλία εμφανίζουν χαμηλότερες πληθωριστικές πιέσεις, η ΕΚΤ δεν θα αυξήσει επιτόκια για χάρη της ελληνικής αγοράς ακινήτων ή των τροφίμων. Επιπλέον, η αύξηση επιτοκίων, αν εφαρμοστεί, πλήττει κυρίως την πιστωτική επέκταση και την επενδυτική δραστηριότητα – όχι τις τιμές των τροφίμων ή των ενοικίων που καθορίζονται από δομικές ανισορροπίες.
2. Περιορισμένος δημοσιονομικός χώρος
Η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να λειτουργεί με υψηλό δημόσιο χρέος. Οι παρεμβάσεις τύπου “καλάθι του νοικοκυριού”, επιδοτήσεις ή φορολογικές ελαφρύνσεις έχουν προσωρινό χαρακτήρα και δημοσιονομικό κόστος. Δεν μπορούν να εφαρμοστούν σε μόνιμη βάση χωρίς να διακινδυνεύεται η δημοσιονομική σταθερότητα. Με άλλα λόγια, το κράτος μπορεί να απορροφήσει μέρος του σοκ – όχι όμως να εξαλείψει τη βασική αιτία.
3. Δομικά προβλήματα προσφοράς
Σε κρίσιμους τομείς, όπως η κατοικία και τα τρόφιμα, το πρόβλημα είναι διαρθρωτικό. Η περιορισμένη προσφορά ακινήτων προς μακροχρόνια μίσθωση, η εξάρτηση από εισαγόμενες ζωοτροφές ή πρώτες ύλες, καθώς και οι διεθνείς διακυμάνσεις τιμών, δεν λύνονται με διοικητικές παρεμβάσεις.
Ακόμη και αυστηροί έλεγχοι στην αγορά δεν μπορούν να αντιστρέψουν το κόστος παραγωγής ή τη διεθνή ζήτηση.
Το πραγματικό διακύβευμα
Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι το 2,5% ως αριθμός. Είναι η σωρευτική φθορά της αγοραστικής δύναμης μετά από τρία χρόνια συνεχών ανατιμήσεων. Οι μισθοί αυξάνονται μεν, αλλά όχι με ρυθμό που να καλύπτει διαρκώς το κόστος ζωής, ιδιαίτερα για τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Έτσι, δημιουργείται μια σιωπηρή αναδιανομή εισοδήματος εις βάρος των καταναλωτών και υπέρ όσων μπορούν να μετακυλίσουν το κόστος – ιδιοκτήτες ακινήτων, επιχειρήσεις υπηρεσιών, εισαγωγείς.
Ο πληθωρισμός, λοιπόν, δεν είναι πια μια έκτακτη διαταραχή. Τείνει να γίνει μόνιμο χαρακτηριστικό του οικονομικού περιβάλλοντος. Και ακριβώς επειδή είναι διάχυτος, πολυπαραγοντικός και εν μέρει εισαγόμενος, οι αρμόδιες αρχές δεν διαθέτουν ένα απλό, άμεσο εργαλείο για να τον αναχαιτίσουν.
Για τα ελληνικά νοικοκυριά, το επόμενο διάστημα δεν θα κριθεί από τον γενικό δείκτη τιμών, αλλά από το αν το εισόδημά τους μπορεί να «τρέξει» ταχύτερα από το κόστος ζωής. Και προς το παρόν, αυτό παραμένει το μεγάλο ζητούμενο. Δυστυχώς…
Διαβάστε επίσης
«Αλμυρή» Τσικνοπέμπτη: Με «καπέλο» 50% σε σχέση με πέρσι οι τιμές και στο σπίτι και στην ταβέρνα
Ακαθάριστα οικόπεδα: Αυστηρότερο πλαίσιο, βαριά πρόστιμα και νέες υποχρεώσεις για τους πολίτες
Πηγή: topontiki.gr
