SCAF/FCAS: Τι είναι το μαχητικό 6ης γενιάς που θέλει να φτιάξει η Ευρώπη, αλλά Γαλλία και Γερμανία δεν μπορούν να συνεργαστούν
Το ευρωπαϊκό σχέδιο για ένα μαχητικό αεροσκάφος 6ης γενιάς, γνωστό ω ς SCAF/FCAS (Future Combat Air System), δείχνει να παραμένει ένα μακρινό όνειρο, παρά το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες ομνύουν διαρκώς στην ανάγκη αμυντικής αυτάρκειας της ηπείρου και φτάνουν μέχρι του σημείου να προειδοποιούν ότι έρχεται πόλεμος.
Και παρά την τροχιά ρήξης στην οποία έχουν μπει οι σχέσεις των Ευρωπαίους με τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, Γερμανία και Γαλλία δεν είναι τόσο πρόθυμες για μία στενή συνεργασία αυτού του είδους.
Οι διακηρύξεις περί μίας «κοινής εξωτερικής πολιτικής και άμυνας» πάνε περίπατο όταν τα λεγόμενα «εθνικά ένστικτα» επικαλύπτουν τα πάντα. Σε μία αποκαλυπτική όσο και απλή εξήγηση των πραγμάτων, θα μπορούσε να πει κανείς ότι η γαλλική Ντασώ, που έχει και το βασικό ρόλο στην κατασκευή του νέου μαχητικού, δεν δέχεται να θέσει την τεχνολογία της στη διάθεση ξένων χωρών και ειδικά της Γερμανίας. Η απαίτηση λοιπόν του Παρισιού να έχει ποσοστό 51% στο νέο αεροσκάφος, έκανε τους Γερμανούς να αρνηθούν κάθετα – πιθανόν θεώρησαν ότι οι Γάλλοι βάζουν προσκόμματα ακριβώς για να προκαλέσουν αδιέξοδο στις συνομιλίες.
Καντρίλιες στον γαλλογερμανικό άξονα
Η κρίσιμη καμπή ήρθε χθες, 18 Φεβρουαρίου, όταν ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έθεσε δημόσια το ερώτημα αν έχει νόημα η επένδυση σε ένα πανάκριβο, επανδρωμένο μαχητικό νέας γενιάς, την ώρα που αλλάζει ραγδαία η τεχνολογία και οι ανάγκες. Κυρίως, όμως, είπε καθαρά ότι η Γερμανία “δεν χρειάζεται” το ίδιο αεροσκάφος με τη Γαλλία, επειδή οι γαλλικές προδιαγραφές περιλαμβάνουν πυρηνική ικανότητα και επιχειρήσεις από αεροπλανοφόρο – απαιτήσεις που δεν είναι γερμανική προτεραιότητα.
Και σήμερα, 19 Φεβρουαρίου, ο διευθύνων σύμβουλος της Airbus, Γκιγιόμ Φορί, πήγε ένα βήμα παραπέρα σε επίπεδο «ρεαλιστικής διεξόδου»: δήλωσε ότι θα μπορούσε να στηρίξει, υπό όρους, μια λύση «δύο μαχητικών» στο πλαίσιο της ευρύτερης αρχιτεκτονικής FCAS. Με απλά λόγια: να μείνει ζωντανό το «σύστημα συστημάτων», αλλά να σπάσει η καρδιά του (το κοινό επανδρωμένο μαχητικό) σε δύο διαφορετικές κατευθύνσεις.
Τι είναι (και τι δεν είναι) το SCAF/FCAS
Στον δημόσιο διάλογο παρουσιάζεται συχνά ως «ένα νέο ευρωπαϊκό μαχητικό». Στην πραγματικότητα, το FCAS σχεδιάστηκε ως σύστημα αεροπορικής κυριαρχίας: ένα επανδρωμένο μαχητικό 6ης γενιάς (NGF – Next Generation Fighter) που θα συνεργάζεται με μη επανδρωμένα “remote carriers”/drones, όλα δεμένα σε ένα ψηφιακό νευρικό σύστημα, το λεγόμενο combat cloud, που θα μοιράζει δεδομένα, στοχοποίηση και αποστολές σε πραγματικό χρόνο.
Το πρόγραμμα ξεκίνησε πολιτικά το 2017 (Γαλλία–Γερμανία) και εντάχθηκε αργότερα και η Ισπανία, με στόχο να αντικατασταθούν από περίπου το 2040 τα Rafale και τα Eurofighter. Το συνολικό κόστος που συζητείται διεθνώς είναι της τάξης των €100 δισ. (ή και παραπάνω, ανάλογα με το εύρος και τον κύκλο ζωής).
Το κρίσιμο εδώ είναι ότι, όσο μεγαλώνει ένα τέτοιο πρόγραμμα, τόσο λιγότερο μοιάζει με «αγορά αεροσκάφους» και τόσο περισσότερο με πολιτικό–βιομηχανικό συμβόλαιο ισχύος: ποιος κρατά την τεχνολογία, ποιος σχεδιάζει, ποιος εξάγει, ποιος ελέγχει το λογισμικό και τις αναβαθμίσεις.
Η ρίζα της σύγκρουσης: «μία πλατφόρμα για όλους» ή εθνικές προδιαγραφές;
Στον πυρήνα της σημερινής κρίσης βρίσκεται ένα παλιό πρόβλημα: δύο χώρες θέλουν ένα πρόγραμμα, αλλά όχι το ίδιο αεροσκάφος.
Αυτό μεταφράζεται και σε βιομηχανικό αδιέξοδο. Σε ευρωπαϊκά «mega-programs» η κατανομή έργου δεν είναι απλώς μισθοί και εργοστάσια. Είναι πνευματική ιδιοκτησία και μελλοντική ανταγωνιστικότητα. Όταν ο ένας πρωταγωνιστής (η Dassault από τη γαλλική πλευρά) διεκδικεί ισχυρή πρωτοκαθεδρία στο NGF, ο άλλος (η Airbus που εκπροσωπεί, σε μεγάλο βαθμό, τις γερμανικές/ισπανικές βιομηχανικές απαιτήσεις) δεν θέλει να καταλήξει «υπεργολάβος» σε ένα έργο που θα καθορίσει την ευρωπαϊκή αεροπορική ισχύ για μισό αιώνα.
Η ιδέα «δύο μαχητικών» που μπήκε στο τραπέζι από την Airbus δεν είναι τυχαία: είναι ο τρόπος να συμβιβαστούν ασύμβατες απαιτήσεις χωρίς να τιναχτεί στον αέρα όλο το οικοδόμημα.
Τι σημαίνει για την ευρωπαϊκή άμυνα: αυτονομία ή αμερικανική “ασφάλεια έτοιμου ραφιού”;
Το FCAS είχε αναδειχθεί σε σύμβολο της λεγόμενης «ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας». Αν όμως η Ευρώπη δεν μπορεί να συμφωνήσει ούτε στο βασικό της μαχητικό, το κενό γεμίζει σχεδόν αυτόματα με δύο λύσεις:
1. Παράταση ζωής των σημερινών στόλων (Rafale/Eurofighter) με εκτεταμένες αναβαθμίσεις, όπλα, αισθητήρες και δικτύωση – δηλαδή «γενιά 4,5+ μέχρι νεωτέρας».
2. Εξάρτηση από αμερικανικά προγράμματα, με προφανές σημείο αναφοράς την επιλογή της Γερμανίας για F-35 ως ενδιάμεση λύση εκσυγχρονισμού. Η ύπαρξη ενός ισχυρού, ενιαίου ευρωπαϊκού 6ης γενιάς θα περιόριζε αυτήν την εξάρτηση· η αποτυχία του την ενισχύει.
Το «Plan B» υπάρχει ήδη: GCAP/Tempest και ο πειρασμός μετακίνησης εταίρων
Την ίδια στιγμή που το FCAS κλυδωνίζεται, ο ανταγωνιστής του στην Ευρώπη –το GCAP (Global Combat Air Programme) με Βρετανία–Ιταλία–Ιαπωνία– δείχνει να οργανώνεται με πιο «σφιχτή» διακυβέρνηση και ξεκάθαρο ορίζοντα το 2035.
Στις 12 Φεβρουαρίου 2026 η Ιταλία πέρασε από το κοινοβούλιο χρηματοδότηση €8,8 δισ. για το GCAP (για τις αρχικές φάσεις), ενώ τα ιταλικά κόστη που συζητούνται δημοσίως δείχνουν πόσο ακριβό είναι το «άλμα» της 6ης γενιάς. Το Reuters σημειώνει επίσης ότι, στο φόντο της αβεβαιότητας του FCAS, υπήρξαν δηλώσεις περί πιθανής διεύρυνσης του GCAP με νέους εταίρους.
Αυτό δημιουργεί έναν ορατό πειρασμό: αν το FCAS δεν «κλειδώσει» σύντομα, θα αυξηθούν οι πιέσεις στη Γερμανία (και ενδεχομένως στην Ισπανία) να εξετάσουν σοβαρά εναλλακτικές διαδρομές συνεργασίας. Ο ίδιος ο Μερτς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο άλλων εταιρικών σχημάτων πέραν του σημερινού.
Τι μπορεί να γίνει από εδώ και πέρα: τέσσερα σενάρια
1) Διάσωση με πολιτική συμφωνία “άνωθεν”.
Οι κυβερνήσεις αποφασίζουν ότι το κόστος της αποτυχίας (πολιτικό, βιομηχανικό, στρατηγικό) είναι μεγαλύτερο από το κόστος του συμβιβασμού. Τότε θα δούμε νέο πλαίσιο διακυβέρνησης, «μοίρασμα» ευθυνών, πιθανώς αυστηρά ορόσημα και ρήτρες.
2) «Δύο μαχητικά, ένα FCAS».
Το επανδρωμένο NGF σπάει σε δύο παραλλαγές ή ακόμη και σε δύο διαφορετικά αεροσκάφη, ενώ διατηρούνται κοινά κομμάτια: combat cloud, συνεργατικά drones, ίσως αισθητήρες/όπλα. Είναι ακριβότερο, αλλά πολιτικά μπορεί να μοιάζει «λιγότερο ήττα».
3) Γαλλική εθνική λύση + γερμανική μετατόπιση.
Η Γαλλία, αν κρίνει ότι δεν παίρνει την τεχνολογική/βιομηχανική πρωτοκαθεδρία που θέλει, μπορεί να οδηγηθεί σε πιο «εθνικό» δρόμο (ή σε μικρότερο κύκλο συνεργασιών). Η Γερμανία, αντίστοιχα, μπορεί να αναζητήσει άλλο σχήμα (π.χ. σύγκλιση με GCAP).
4) «Πάγωμα» με παρατάσεις και ενδιάμεσες αγορές.
Αυτό είναι το πιο ευρωπαϊκό σενάριο: ούτε ακύρωση ούτε πρόοδος, αλλά διαρκείς αναβολές, με τις αεροπορίες να αγοράζουν/αναβαθμίζουν ενδιάμεσα. Πολιτικά βολικό βραχυπρόθεσμα, στρατηγικά ακριβό μακροπρόθεσμα.
Η μεγάλη εικόνα: η Ευρώπη μπροστά στο τεχνολογικό της κατώφλι
Αν κάτι «αποκαλύπτει» το δράμα του FCAS, είναι ότι τα προγράμματα 6ης γενιάς δεν είναι απλώς «ένα καλύτερο μαχητικό». Είναι ολόκληρα οικοσυστήματα λογισμικού, αισθητήρων, δικτύων και drones – άρα απαιτούν συμφωνία για κυριαρχία δεδομένων και βιομηχανική ηγεμονία. Και αυτά σπάνια μοιράζονται ισότιμα όταν τα εθνικά συμφέροντα τραβάνε προς διαφορετικές κατευθύνσεις.
Με ημερομηνίες-ορόσημο τις 18 και 19 Φεβρουαρίου 2026, το FCAS έπαψε να είναι «μια δύσκολη διαπραγμάτευση στο παρασκήνιο» και έγινε ανοιχτά ένα πολιτικό πρόβλημα πρώτης γραμμής. Το αν θα μετατραπεί σε οριστικό τέλος ή σε επώδυνο συμβιβασμό θα φανεί σύντομα. Αλλά ήδη το μήνυμα είναι σαφές: η «ευρωπαϊκή άμυνα» προχωρά όσο αντέχουν οι εθνικές προδιαγραφές, οι βιομηχανίες και –τελικά– η πολιτική βούληση.
Διαβάστε επίσης:
Διαβάστε επίσης:
Έξι ενδείξεις ότι ο Τραμπ είναι έτοιμος να εξαπολύσει πόλεμο στο Ιράν – Η ανάλυση του Newsweek
Επίθεση με ουκρανικά drones: Η Ρωσία κατέρριψε 205, ξέσπασε φωτιά σε διυλιστήριο
Εν μέσω φημών για επίθεση στο Ιράν, ο Τραμπ διοργανώνει σήμερα… Συμβούλιο Ειρήνης με ηχηρές απουσίες
Πηγή: topontiki.gr
