Explainer: Αυτά γνωρίζουμε μέχρι τώρα για τη σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν μεγάλης κλίμακας επίθεση κατά του Ιράν, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, να κάνει λόγο για «μείζονες στρατιωτικές επιχειρήσεις» και να καλεί τις ιρανικές κυβερνητικές δυνάμεις να καταθέσουν τα όπλα.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται ύστερα από εβδομάδες απειλών, έντασης και ατελέσφορων διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, βυθίζοντας εκ νέου τη Μέση Ανατολή σε επικίνδυνη τροχιά γενικευμένης σύρραξης.
Τι συμβαίνει στο Ιράν
Λίγο μετά τις 09:30 τοπική ώρα Τεχεράνης (06:00 ώρα Ελλάδας), ιρανικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν εκρήξεις στην πρωτεύουσα. Φωτογραφίες και βίντεο που επαληθεύτηκαν από το BBC δείχνουν πυκνούς καπνούς πάνω από την πλατεία Jomhouri και την περιοχή Hassan Abad.
Εκρήξεις αναφέρθηκαν και σε πολλές άλλες πόλεις της χώρας, μεταξύ των οποίων το Ισφαχάν, η Κομ, το Καράζ και το Κερμανσάχ, γεγονός που καταδεικνύει το εύρος της επιχείρησης. Μέχρι στιγμής, οι πληροφορίες για θύματα και τραυματίες παραμένουν ασαφείς.
Οι ιρανικές αρχές έκλεισαν άμεσα τον εναέριο χώρο της χώρας, ενώ κρατικά πρακτορεία έκαναν λόγο για επιθέσεις σε στρατηγικούς και διοικητικούς στόχους.
Ένα από τα βίντεο που επαληθεύτηκαν φέρεται να έχει καταγραφεί σε απόσταση μικρότερη του ενός χιλιομέτρου από το συγκρότημα που στεγάζει το γραφείο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, χωρίς ωστόσο να είναι σαφές αν το κτίριο επλήγη άμεσα.
Άλλη φωτογραφία από την ίδια περιοχή δείχνει μαύρες στήλες καπνού να υψώνονται πάνω από κατοικημένες συνοικίες και εμπορικά καταστήματα, ενισχύοντας τις ανησυχίες για πλήγματα σε αστικό ιστό.
Τι ανακοίνωσαν ΗΠΑ και Ισραήλ
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Truth Social, δηλώνοντας πως «πριν από λίγο, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ξεκίνησαν μείζονες στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν».
Όπως ανέφερε, στόχος της επιχείρησης είναι «η προστασία του αμερικανικού λαού μέσω της εξάλειψης άμεσων απειλών από το ιρανικό καθεστώς» και η αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη.
Παράλληλα, κάλεσε τους Ιρανούς πολίτες να παραμείνουν σε καταφύγια και να μην εγκαταλείπουν τα σπίτια τους, προσθέτοντας σε δραματικό τόνο πως «όταν όλα τελειώσουν, πάρτε στα χέρια σας τη χώρα σας. Αυτή ίσως είναι η μοναδική σας ευκαιρία για γενιές».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος απηύθυνε έκκληση προς τον ιρανικό λαό «να αποτινάξει τον ζυγό της τυραννίας και να οικοδομήσει ένα ελεύθερο και ειρηνικό Ιράν».
Ευχαρίστησε δημοσίως τον Αμερικανό πρόεδρο, επαναλαμβάνοντας ότι το Ιράν «δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα που θα μπορούσαν να απειλήσουν ολόκληρη την ανθρωπότητα».
Νωρίτερα, ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ είχε ανακοινώσει την έναρξη «προληπτικής επίθεσης» και την επιβολή ειδικής και διαρκούς κατάστασης έκτακτης ανάγκης σε ολόκληρη τη χώρα.
Η αντίδραση του Ιράν και η εξάπλωση της κρίσης
Οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι εντόπισαν πυραύλους που εκτοξεύθηκαν από το Ιράν προς το ισραηλινό έδαφος, υπογραμμίζοντας ότι βρίσκονται σε πλήρη επιχειρησιακή ετοιμότητα για αναχαίτιση και ανταπόδοση. Εκρήξεις ακούστηκαν στη Χάιφα και σε άλλες πόλεις του Ισραήλ, χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί αν πρόκειται για πλήγματα ή για επιτυχημένες αναχαιτίσεις από την αντιαεροπορική άμυνα.
Η κρίση εξαπλώθηκε γρήγορα και σε άλλες χώρες της περιοχής. Το κρατικό πρακτορείο του Μπαχρέιν μετέδωσε ότι το κέντρο υποστήριξης του 5ου Στόλου των ΗΠΑ δέχθηκε πυραυλική επίθεση, ενώ οι αρχές ήχησαν σειρήνες συναγερμού καλώντας τους πολίτες να καταφύγουν σε ασφαλή σημεία. Το Κατάρ ανακοίνωσε ότι απέκρουσε επιθέσεις που στόχευαν την επικράτειά του, την ώρα που εκρήξεις ακούγονταν στη Ντόχα, όπου βρίσκεται η μεγαλύτερη αμερικανική βάση στη Μέση Ανατολή, το Al Udeid. Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι αρχές κατήγγειλαν ιρανική επίθεση που προκάλεσε τον θάνατο ενός ανθρώπου από συντρίμμια αναχαιτισμένων πυραύλων, ενώ αρκετά βλήματα αναχαιτίστηκαν επιτυχώς.
Στο Ισραήλ, οι πολίτες έχουν λάβει οδηγία να αποφεύγουν συγκεντρώσεις και να μην προσέρχονται σε σχολεία και εργασιακούς χώρους, εκτός αν είναι απολύτως αναγκαίο. Τα μέτρα ισχύουν έως τη Δευτέρα στις 20:00, ενώ ο εναέριος χώρος της χώρας έχει κλείσει για τις πολιτικές πτήσεις.
Αναστολή πτήσεων και ταξιδιωτικές οδηγίες
Η ανασφάλεια στον εναέριο χώρο της Μέσης Ανατολής έχει προκαλέσει μαζικές ακυρώσεις και αναστολές πτήσεων.
Η Lufthansa ανακοίνωσε την αναστολή όλων των δρομολογίων προς και από το Ντουμπάι για το Σαββατοκύριακο, καθώς και προς τις πρωτεύουσες του Ισραήλ, του Λιβάνου και του Ομάν έως τις 7 Μαρτίου. Αντίστοιχα, η Wizz Air διέκοψε πτήσεις προς Ισραήλ, Ντουμπάι, Αμπού Ντάμπι και Αμμάν, ενώ η Virgin Atlantic αποφεύγει πλέον τον ιρακινό εναέριο χώρο και ακύρωσε πτήση από το Λονδίνο προς το Ντουμπάι.
Η Κουβέιτ ανέστειλε όλες τις πτήσεις προς το Ιράν, ενώ το Ιράκ και η Ιορδανία έκλεισαν τον εναέριο χώρο τους. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν μερικό και προσωρινό κλείσιμο του εναέριου χώρου τους, ως προληπτικό μέτρο. Την ίδια ώρα, το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών επικαιροποίησε τις ταξιδιωτικές οδηγίες για μια σειρά χωρών της περιοχής, καλώντας τους ταξιδιώτες να παραμείνουν σε επαγρύπνηση, να ακολουθούν τις οδηγίες των τοπικών αρχών και να καταφεύγουν σε καταφύγια εφόσον τους ζητηθεί.
Διεθνείς αντιδράσεις και φόβοι γενίκευσης
Η ύπατη εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, χαρακτήρισε τις εξελίξεις «εξαιρετικά επικίνδυνες», τονίζοντας ότι η προστασία των αμάχων και το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο αποτελούν απόλυτη προτεραιότητα. Υπενθύμισε ότι η ΕΕ έχει επιβάλει αυστηρές κυρώσεις στο Ιράν και έχει στηρίξει τη διπλωματική οδό, ιδίως σε ό,τι αφορά το πυρηνικό ζήτημα.
Το Ηνωμένο Βασίλειο εξέφρασε την ανησυχία του για περαιτέρω κλιμάκωση, ξεκαθαρίζοντας ότι βασική του προτεραιότητα είναι η ασφάλεια των Βρετανών πολιτών στην περιοχή. Ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ αναμένεται να συγκαλέσει εκτάκτως την επιτροπή Cobra για τη διαχείριση κρίσεων, ενώ το BBC μετέδωσε ότι το Λονδίνο δεν συμμετείχε στις επιθέσεις.
Η Ρωσία καταδίκασε σφοδρά τις αμερικανοϊσραηλινές επιχειρήσεις, κάνοντας λόγο για «απερίσκεπτη κίνηση» και καταγγέλλοντας ότι πραγματοποιήθηκαν υπό το πρόσχημα των συνεχιζόμενων διαπραγματεύσεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αξιολογήσει, όπως ανέφερε, «ανεύθυνες ενέργειες που υπονομεύουν την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ασφάλεια στην περιοχή».
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται πλέον σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού, με τους φόβους για γενικευμένη περιφερειακή σύγκρουση να εντείνονται ώρα με την ώρα.
Οι επόμενες κινήσεις τόσο της Τεχεράνης όσο και της Ουάσινγκτον και του Τελ Αβίβ αναμένεται να κρίνουν αν η κρίση θα περιοριστεί ή αν θα εξελιχθεί σε μια από τις πιο επικίνδυνες αναμετρήσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Διαβάστε επίσης
NYT: Δορυφορική φωτογραφία με την ισοπεδωμένη κατοικία του Αγιατολάχ αλί Χαμενεΐ
Επιχείρηση «Επική Οργή»: Ο Ντόναλντ Τραμπ κάνει λόγο για «μεγάλες πολεμικές επιχειρήσεις στο Ιράν»
Πηγή: topontiki.gr
