Έρευνα του Progressive Lab: Οι αξίες και οι αντιφάσεις της Ελλάδας η σύγκριση της με άλλες ευρωπαϊκές χώρες
Το Progressive Lab είναι ένα νεοσύστατο ελληνικό think tank που παράγει έρευνα, ανάλυση και προτάσεις για μια πιο δημοκρατική, δίκαιη και βιώσιμη Ελλαδα. Η τελευταία έρευνα του διεξήχθη από τις 25 Νοεμβρίου έως τις 16 Δεκεμβρίου 2025 σε 5.043 άτομα και παρέχει έναν εξαιρετικό καμβά για την σύγκριση της Ελλάδας με τη Γαλλία, τη Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Ρουμανία.
Η εικόνα που αναδύεται για την Ελλάδα είναι γεμάτη οξείες αντιφάσεις: πρόκειται για μια κοινωνία βαθιά πολιτικοποιημένη και προσηλωμένη στη δημοκρατία, η οποία όμως βιώνει τεράστια απογοήτευση από τη λειτουργία της και καταγράφει βαθιά απαισιοδοξία για το μέλλον.
Η Δημοκρατία: Απόλυτη Αξία, αλλά Δυσλειτουργική Πραγματικότητα
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα για την Ελλάδα είναι η σχεδόν καθολική πίστη στο δημοκρατικό ιδεώδες. Το 78,8% των Ελλήνων, το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις πέντε χώρες, πιστεύει ότι δεν υπάρχει καλύτερο πολίτευμα από τη δημοκρατία. Ταυτόχρονα, απορρίπτουν κατηγορηματικά λύσεις αυταρχισμού: το 79,9% διαφωνεί με την ιδέα ότι η δικτατορία θα μπορούσε να είναι προτιμότερη , και το 81,2% απορρίπτει την προοπτική ενός ηγέτη που δεν θα λογοδοτεί, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό διαφωνίας. Είναι προφανές ότι το παρελθόν της εφτάχρονης δικτατορίας παραμένει παρόν ακόμα και στις νέες γενιές που δεν το έχουν ζήσει. Ωστόσο, αυτή η πίστη συγκρούεται βίαια με την καθημερινή εμπειρία. Η Ελλάδα καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό δυσαρέσκειας (76%) για τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία στη χώρα. Σε αντίθεση με τη Σουηδία, όπου το 64,1% είναι ικανοποιημένο, οι Έλληνες βιώνουν μια βαθιά κρίση αντιπροσώπευσης.
Υψηλή Πολιτικοποίηση, Χαμηλή Κομματική Ταύτιση
Οι Έλληνες συζητούν συχνά για την πολιτική (40,6%), καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό συνεχούς πολιτικής ενασχόλησης στο ευρωπαϊκό δείγμα. Παρ’ όλα αυτά, η απόστασή τους από τους κομματικούς σχηματισμούς είναι χαώδης. Το 55,2% νιώθει «όχι και τόσο» έως «καθόλου» κοντά στο κόμμα που ψήφισε στις τελευταίες εκλογές. Αυτή η αποστασιοποίηση μεταφράζεται σε έντονη εκλογική ρευστότητα, με το 61,3% να δηλώνει ότι κάνει διαφορετικές επιλογές ανάλογα με την περίσταση. Το εκλογικό σώμα δεν νιώθει πλέον δεσμευμένο όπως συνέβαινε στο παρελθόν και κομματικά ταυτισμένο αλλά κρίνει αυστηρά και συγκυριακά.
Κρίση Εμπιστοσύνης και Αντίληψη Απειλών
Η δυσπιστία προς τους θεσμούς στην Ελλάδα λαμβάνει διαστάσεις δομικού προβλήματος:
ΜΜΕ και Ελίτ: Η Ελλάδα καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό εμπιστοσύνης στα ΜΜΕ, μόλις 9,7%. Ταυτόχρονα, το 53% θεωρεί τα Μέσα Ενημέρωσης ευθεία απειλή για τη δημοκρατία , ενώ το 67,2% θεωρεί τις ελίτ ως τον μεγαλύτερο κίνδυνο. Το εξίσου προβληματικό εδώ που δεν καταγράφεται στην παρούσα έρευνα είναι ότι η πλειονότητα των ερωτηθέντων σε άλλες έρευνες επιλέγει τα social media ως κύριο μέσο ενημέρωσης και πληροφόρησης.
ΜΚΟ: Σε αντίθεση με τη Γαλλία ή το Ηνωμένο Βασίλειο που τις θεωρούν πυλώνα, το 41,4% των Ελλήνων αντιμετωπίζει τις ΜΚΟ ως απειλή. Η εξήγηση εδώ ακουμπά τόσο σε στοιχεία που έχουν δει παλαιότερα το φως της δημοσιότητας για οικονομικές ατασθαλίες σε ΜΚΟ όσο και η σύνδεση τους πολλές φορές με το θέμα του μεταναστευτικού.
Κόμματα και Δικαιοσύνη: Τα πολιτικά κόμματα συγκεντρώνουν μόλις 20,4% εμπιστοσύνη , ενώ η Δικαιοσύνη βρίσκεται στο 30,9%, αισθητά χαμηλότερα από το 55,1% της Σουηδίας.
Αυτή η ευρύτερη απονομιμοποίηση εξηγεί γιατί για στους Έλληνες το πιο ουσιώδες στοιχείο της δημοκρατίας (με 35,2%) είναι μια πολιτική απαλλαγμένη από τη διαφθορά. Ως βασικές παθογένειες της λειτουργίας της αναγνωρίζονται η επιρροή των μεγάλων συμφερόντων (29,1%) και η έλλειψη ουσιαστικής λογοδοσίας (28,9%).
Οικονομική Δυσπραγία και Διαγενεακή Απαισιοδοξία
Το οικονομικό αποτύπωμα και οι συνέπειες της μακροχρόνιας κρίσης επηρεάζουν βαριά το κοινωνικό κλίμα. Το 55% των Ελλήνων είναι δυσαρεστημένο με την προσωπική του οικονομική κατάσταση, ξεπερνώντας τα αντίστοιχα αρνητικά νούμερα της Ρουμανίας (42,4%) και της Σουηδίας (40,1%). Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι η κατάρρευση των μακροπρόθεσμων προσδοκιών: Το 59,9% των Ελλήνων πιστεύει ότι ζει χειρότερα από τους γονείς του, σημειώνοντας την πιο απαισιόδοξη στάση στο δείγμα.
Το 72,9% εκτιμά ότι η επόμενη γενιά (τα σημερινά παιδιά 10-17 ετών) θα ζήσει ακόμη χειρότερα, ενώ και η Γαλλία ακολουθεί με υψηλό ποσοστό απαισιοδοξίας (70,4%).
Προκλήσεις για το Μέλλον: Δημογραφικό και Ακροδεξιά
Ενώ στη Βρετανία, τη Γαλλία και τη Σουηδία η μετανάστευση κυριαρχεί ως η κορυφαία μελλοντική ανησυχία , η Ελλάδα διαφοροποιείται εντυπωσιακά: το δημογραφικό ζήτημα αναδεικνύεται ως η απόλυτη πρόκληση για το 53,5%. Ακολουθούν η φτώχεια (34,5%) και το ζήτημα της μετανάστευσης (27,7%). Αξίζει επίσης να υπογραμμιστεί ότι, παρά τη γενικευμένη δυσπιστία, το 66,5% των Ελλήνων—το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις 5 χώρες—αναγνωρίζει ξεκάθαρα την άνοδο της άκρας δεξιάς ως κίνδυνο για τη λειτουργία της δημοκρατίας. Και εδώ ίσως να έχει παίξει ρόλο το βίωμα των προηγούμενων χρόνων της χρυσής Αυγής μέσα στο κοινοβούλιο.
Συμπερασματικά, συγκριτικά με τις υπόλοιπες χώρες, η Ελλάδα ξεχωρίζει ως μια κοινωνία σε πολιτική εγρήγορση αλλά βαθιά τραυματισμένη από την αναποτελεσματικότητα των θεσμών της. Οι Έλληνες δεν απορρίπτουν τη δημοκρατία, τουναντίον την υπερασπίζονται σθεναρά. Απορρίπτουν όμως το κατεστημένο, τις ελίτ, τα μέσα ενημέρωσης και τον τρόπο με τον οποίο ασκείται σήμερα η εξουσία. Το μείγμα οικονομικής δυσαρέσκειας, διαγενεακής απαισιοδοξίας και θεσμικής καχυποψίας δημιουργεί ένα ρευστό τοπίο.
Ενδιαφέρον όμως έχει και η σύγκριση της Ελλάδας με καθεμία από τις υπόλοιπες χώρες της έρευνας.
Ελλάδα vs. Σουηδία: Το Χάσμα της Θεσμικής Εμπιστοσύνης
Η Σουηδία αποτελεί το απόλυτο ευρωπαϊκό αντίβαρο στην ελληνική θεσμική δυσπιστία.
Λειτουργία της Δημοκρατίας: Στη Σουηδία, το 64,1% των πολιτών είναι ικανοποιημένο από τη λειτουργία της δημοκρατίας. Στην Ελλάδα, η εικόνα αντιστρέφεται βίαια, με το 76% να δηλώνει δυσαρεστημένο.
Εμπιστοσύνη στους Θεσμούς: Η Σουηδία καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά εμπιστοσύνης στη Δικαιοσύνη (55,1%) και το Κοινοβούλιο (47,2%). Στην Ελλάδα, η Δικαιοσύνη συγκεντρώνει μόλις 30,9%, αναδεικνύοντας ένα σοβαρό έλλειμμα νομιμοποίησης.
Πολιτική Επιρροή: Οι Σουηδοί νιώθουν ότι έχουν φωνή, με το 52% να πιστεύει ότι μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις. Οι Έλληνες εμφανίζονται διχασμένοι, με την πλειοψηφία (49,1%) να νιώθει πολιτικά ανίσχυρη.
Ελλάδα vs. Γαλλία: Παράλληλη Δυσαρέσκεια, Διαφορετικές Προκλήσεις
Οι δύο χώρες μοιράζονται ένα κοινό αίσθημα απογοήτευσης, αλλά διαφέρουν στις πηγές της ανησυχίας τους.
Κοινή Απαισιοδοξία: Η Γαλλία ακολουθεί την Ελλάδα στα υψηλά ποσοστά δυσαρέσκειας για τη λειτουργία της δημοκρατίας (67,6% έναντι 76% της Ελλάδας). Και οι δύο λαοί είναι εξαιρετικά απαισιόδοξοι για τη νέα γενιά, με το 72,9% των Ελλήνων και το 70,4% των Γάλλων να πιστεύουν ότι τα σημερινά παιδιά θα ζήσουν χειρότερα.
Μελλοντικές Απειλές: Η μεγάλη διαφορά εντοπίζεται στο τι φοβούνται. Για τη Γαλλία, η κορυφαία μελλοντική πρόκληση είναι η μετανάστευση (32,6%). Για την Ελλάδα, το δημογραφικό αποτελεί την απόλυτη υπαρξιακή αγωνία (53,5%), καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό της έρευνας.
Τοπική Αυτοδιοίκηση: Οι Γάλλοι εμπιστεύονται βαθιά τις Δημοτικές τους Αρχές (53,3%). Στην Ελλάδα, ο θεσμός αυτός συγκεντρώνει μόλις 27,7%.
Ελλάδα vs. Ηνωμένο Βασίλειο: Διαφορετικές Προτεραιότητες
Η σύγκριση με το Ηνωμένο Βασίλειο αναδεικνύει το πώς οι διαφορετικές παθογένειες διαμορφώνουν διαφορετικές απαιτήσεις.
Ουσία της Δημοκρατίας: Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το πιο ουσιώδες στοιχείο της δημοκρατίας είναι οι ελεύθερες και δίκαιες εκλογές (32,3%). Στην Ελλάδα, η τραυματική εμπειρία της κρίσης έχει φέρει στην κορυφή την απαίτηση για μια πολιτική απαλλαγμένη από τη διαφθορά (35,2%).
Κοινωνικές Προκλήσεις: Ενώ οι Έλληνες ανησυχούν για το δημογραφικό (53,5%) και τη φτώχεια (34,5%) , οι Βρετανοί εστιάζουν κυρίως στη μετανάστευση (48,3%) και στην πίεση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (38,3%).
Θεσμική Εμπιστοσύνη: Οι Βρετανοί δείχνουν ισχυρή εμπιστοσύνη στον Αρχηγό του Κράτους (53,3%). Οι Έλληνες, στερούμενοι αντίστοιχων εθνικών θεσμικών στηριγμάτων, εμπιστεύονται περισσότερο από όλα την Ευρωπαϊκή Ένωση (41,3%) αντιστρέφοντας τελείως την εικόνα που επικρατούσε τα χρόνια της κρίσης.
Ελλάδα vs. Ρουμανία: Οικονομική Δυσπραγία και Δημοκρατικά Αντανακλαστικά
Οι δύο χώρες μοιράζονται τη χαμηλή οικονομική ικανοποίηση (55% δυσαρέσκεια στην Ελλάδα, 42,4% στη Ρουμανία), αλλά έχουν ριζικά διαφορετική πολιτική κουλτούρα.
Αυταρχικοί Πειρασμοί: Η Ρουμανία καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά ανοχής στον αυταρχισμό: το 29,8% δέχεται ότι η δικτατορία μπορεί να είναι προτιμότερη, και το 35,2% θα δεχόταν έναν ηγέτη χωρίς λογοδοσία. Η Ελλάδα τα απορρίπτει κατηγορηματικά, με τα χαμηλότερα ποσοστά συμφωνίας (16,6% και 16% αντίστοιχα).
Ο Ρόλος των Media και των ΜΚΟ: Στη Ρουμανία, τα ΜΜΕ (32,5%) και οι ΜΚΟ (31,3%) θεωρούνται βασικοί πυλώνες της δημοκρατίας. Η ελληνική κοινωνία, βαθιά καχύποπτη, τα θεωρεί ευθείες απειλές (53% για τα ΜΜΕ και 41,4% για τις ΜΚΟ).
Ελευθερία Έκφρασης vs Διαφθορά: Οι Ρουμάνοι ιεραρχούν την ελευθερία έκφρασης ως το πολυτιμότερο αγαθό (40,1%) , ενώ οι Έλληνες, όπως προαναφέρθηκε, θέτουν ως απόλυτη προτεραιότητα την πάταξη της διαφθοράς.
Συνοψίζοντας, η Ελλάδα είναι η χώρα της έρευνας με τα ισχυρότερα δημοκρατικά αντανακλαστικά, αλλά ταυτόχρονα και με το μεγαλύτερο έλλειμμα εμπιστοσύνης απέναντι στο ίδιο της το πολιτικό και μιντιακό σύστημα.
Διαβάστε επίσης:
Ιρανοί πανηγυρίζουν και χορεύουν στο κέντρο της Αθήνας για τον θάνατο του Χαμενεΐ
Πηγή: topontiki.gr
