Η διεθνής αστάθεια, οι περιφερειακές συγκρούσεις και η ευθύνη της κυπριακής Προεδρίας
Επίσημη έναρξη του Νέου Έτους! Η Κυπριακή Προεδρία συμμετέχει στη διαμόρφωση των διεθνών πολιτικών και στρατηγικών σχεδιασμών για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Η 1η Ιανουαρίου σημαδεύτηκε δυστυχώς από δυστυχήματα που προκάλεσαν πυρκαγιές στην Ολλανδία και την Ελβετία με σημαντικό κόστος σε ανθρώπινες ζωές.
Στο διεθνές στάδιο των ανταγωνισμών και των αναθεωρητικών πολιτικών:
- Η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει συγκρουσιακά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στην Υεμένη.
- Η εύθραυστη και απροσδιόριστη κατάσταση στη Γάζα αναγκάζει την Ε.Ε. και τις ΗΠΑ να παρακολουθούν με ξεχωριστή πολιτική ένταση τη συμπεριφορά της κυβέρνησης του Ισραήλ, αλλά και τις τρομοκρατικές προσπάθειες της Χαμάς.
- Το Ιράν αντιμετωπίζει για μία ακόμη φορά την οργή των Ιρανών πολιτών που υποφέρουν κάτω από τις πιεστικές αυθαιρεσίες των κυρίαρχων ομάδων, όπως οι Φρουροί της Επανάστασης. Με αυταρχισμό εξασφαλίζουν οι Φρουροί έλεγχο των υδρογονανθράκων και την οικονομική τους ευρωστία, παρέχοντας τη στήριξη στον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη. Αδιαφορούν απολύτως για τον Πρόεδρο του Ιράν, παραμερίζουν βίαια τον τακτικό στρατό και το υπουργείο Εξωτερικών. Η κατάσταση στην περιοχή περιπλέκεται ακόμη περισσότερο με τη δήλωση του Προέδρου των ΗΠΑ, δυστυχώς κανενός άλλου ηγέτη της Δύσης και των Αράβων, ο οποίος διαμηνύει στην ιρανική ηγεσία ότι οι ΗΠΑ θα παρέμβουν αν δολοφονηθούν διαδηλωτές στο Ιράν.
- Η Βενεζουέλα με τα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου στον κόσμο βρίσκεται σε κατάσταση οικονομικής κατάρρευσης για τον λαό, που απορημένος παρακολουθεί τη σύλληψη του Μαδούρο, ο οποίος μεταφέρεται σε έδαφος των ΗΠΑ για να δικασθεί με βαρύτατες κατηγορίες εγκλημάτων και κυρίως διακίνησης ναρκωτικών προς τις ΗΠΑ. Η διεθνής κοινότητα αντέχει να δηλώσει την υποχρέωση όλων να σέβονται το διεθνές δίκαιο.
- Η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ, αλλά και η παρουσία της Τουρκίας στη Σομαλία διευρύνουν τον χώρο αντιπαράθεσης Ιερουσαλήμ – Άγκυρας, παρά την έντονη εκφρασμένη επιθυμία των ΗΠΑ για αλλαγή της μεταξύ τους συμπεριφοράς. Με πρόσφατη υπενθύμισή του ο Προέδρος Τραμπ επανέλαβε στον Νετανιάχου την προσωπική του εκτίμηση προς τον πολιτικό ηγέτη Ερντογάν.
Ευρωπαϊκή διάσταση: Ελλάδα – Κύπρος
Όσον αφορά στα θέματα της Ε.Ε., θα ήταν ασυγχώρητο σφάλμα πολιτικής και διπλωματίας να μην καταγράφονται και να μην συγκρατούνται ως εξελισσόμενα στην ιστορική στιγμή των ουσιαστικών παγκόσμιων αλλαγών. Η Ελλάδα, ως μη Μόνιμο Μέλος στο Σ.Α., ασκεί διπλωματία προσαρμοσμένη στον θεσμικό της ρόλο, ξεπερνώντας εθνικές ακρότητες, που ντόπιοι διεκδικητές θα επιθυμούσαν να προβάλλονται καθημερινώς από τη χώρα μας στο Σ.Α. Οι διεκδικήσεις της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ διαφέρουν, επειδή εκφράζονται εθνικά σε έναν οργανισμό που απασχολείται αποκλειστικά με την ασφάλεια των συμμάχων στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.
Τα συνολικά σύνθετα σχέδια διπλωματίας, άμυνας, ενέργειας, οικονομικής ανάπτυξης της Ε.Ε. αναλαμβάνει να στηρίξει η Λευκωσία σε μία μοναδική στιγμή για την Ε.Ε. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης στο μήνυμα του Νέου Έτους σηματοδοτεί τις πολιτικές επιλογές της Δημοκρατίας. Με επίγνωση του ρόλου που συνεπάγεται η Προεδρία στην Ε.Ε. διαμηνύει ότι τα σαφή όρια που απαιτούν οι ιδρυτικές συνθήκες δεν παραμερίζονται ακόμη και όταν χώρα που ακολουθεί ενταξιακή διαδικασία επί μισό αιώνα βιάζει το Διεθνές Δίκαιο και το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο.
Τα διεθνή προβλήματα της εποχής μας έχουν συνάφεια με τη μακροχρόνια στρατιωτική εισβολή που υφίσταται η Κυπριακή Δημοκρατία. Η Κύπρος όμως διαφέρει απ’ όλους τους άλλους, επειδή υφίσταται στρατιωτική κατοχή από χώρα – μέλος του ΝΑΤΟ που βρίσκεται σε ενταξιακή διαδικασία.
Τουρκία – Ε.Ε.
Η Άγκυρα τα τελευταία χρόνια εξυπηρετεί παρεμβατικά συμφέροντα της Μόσχας, της διεθνούς τρομοκρατίας και εθνικιστικών ομάδων, ανταγωνιζόμενη εχθρικά ακόμη και αραβικά κράτη, κυρίως τη Σαουδική Αραβία. Η διπλωματική προσέγγιση Ιράν – Ριάντ όταν διεφάνη τρόμαξε και την Τουρκία, που στήριξε με την πρώτη ευκαιρία την τρομοκρατική και δολοφονική επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ (8 Οκτωβρίου 2023), δυναμιτίζοντας τις συμφωνίες του Αβραάμ, τόσο επαχθείς για τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Η Άγκυρα επιλέγει να εμπλέκεται στρατιωτικά σε απομακρυσμένες περιοχές του κόσμου ανταγωνιζόμενη το Ισραήλ, την Αίγυπτο, τα συμφέροντα των Αράβων σε στρατηγικό και θρησκευτικό επίπεδο. Συρία, Λιβύη, Σομαλία, Παλαιστίνη – ακόμη και στη Βενεζουέλα αφήνει αποτύπωμα ο Πρόεδρος Ερντογάν – αποτελούν πεδία ανταγωνισμού για την Τουρκία, αλλά την ίδια στιγμή και χώρους στους οποίους το πρώτο εξάμηνο του 2026 η Λευκωσία, προεδρεύουσα στην Ε.Ε., έχει λάβει εντολή των εταίρων να κινηθεί προς όφελος της Ε.Ε. και των κρατών-μελών.
Θεσμική συνέπεια
Η σύμπτωση ενδιαφερόντων της Ε.Ε. στην ευρύτατη αυτή περιοχή του κόσμου καθιστούν το έργο Λευκωσίας και Αθήνας πολυδιάστατο και διεθνώς πολύπλοκο. Όλα τα κράτη-μέλη ενδιαφέρονται για περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων για εξασφάλιση των κοινών και των εθνικών τους συμφερόντων σε τομείς που αφορούν στη διατροφική αλυσίδα, την ενέργεια, τις νέες τεχνολογίες, την προώθηση προϊόντων της βιομηχανίας, αλλά και την προστασία των χριστιανικών πληθυσμών.
Η Κυπριακή Δημοκρατία με απόλυτη γνώση και ενσυναίσθηση, σύγχρονη ορολογία του συνδυασμού εθνικής ευθύνης, εταιρικής σοβαρότητας και διεθνούς συνέπειας, εγκαίρως παρουσίασε διά του Προέδρου της απόψεις που τη διαφοροποιούν από όσα προβλήματα ορισμένοι αναλυτές, ΜΜΕ και αξιωματούχοι βιαστικά ονοματίζουν, θεωρώντας ότι κατά την άσκηση της Κυπριακής Προεδρίας θα εμποδισθούν επικοινωνίες που προβλέπονται από τον τρόπο λειτουργίας της Ε.Ε.
Υπενθυμίζεται σε όσους προτιμούν να διατηρούν πολώσεις ότι οι μικρές χώρες πραγματοποιούν τις επιτυχέστερες Προεδρίες, επειδή λειτουργούν με θεσμική συνέπεια. Επίσης η Λευκωσία με πολιτική βεβαιότητα αναδεικνύει την επιτυχή συμμετοχή της στην Ε.Ε. αποκομίζοντας πολιτικά και γεωστρατηγικά πλεονεκτήματα. Αξιοποιώντας την ένταξη στην Ε.Ε. από το 2004 δεν παραβλέπει την προηγούμενη ιστορική περίοδο που σημάδεψε την εξέλιξη της Κυπριακής Δημοκρατίας (1960-2004).
Στον κόσμο των διεθνών σχέσεων η τέλεια επιτυχία έχει στιγμιαία διάρκεια. Απαιτείται επίμονη πολιτική διεκδίκηση, αδιάκοπος αγώνας και ανασυγκρότηση προκειμένου τα αποτελέσματα ενός μοναδικού γεγονότος να αποφέρουν διαρκώς υποστήριξη και ανάπτυξη στη διπλωματία, στον πολιτισμό, στο εμπόριο και στις επενδύσεις.
Στρατηγικές συγκλίσεις
Το πρώτο εξάμηνο του 2026 αποτελεί για την Κυπριακή Δημοκρατία, την Ελλάδα και την Ε.Ε. τη χρονική στιγμή που η Ευρώπη θα ενισχύσει την παρουσία της στον χώρο των Βαλκανίων, της Ανατολικής Μεσογείου, της περιοχής ΜΕΝΑ, αλλά και ευρύτερα, αξιοποιώντας τις διμερείς σχέσεις των κρατών-μελών με τις χώρες της περιοχής, τις τριμερείς και διευρυμένες συνεργασίες, που καλλιέργησαν με πολύ μεγάλη διπλωματική ικανότητα Ελλάδα και Κύπρος, τις συμφωνίες για θέματα ενέργειας (φυσικό αέριο, πετρέλαιο, ηλεκτρισμό, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας), το διαπολιτισμικό και διαθρησκειακό διάλογο με διεύρυνση της Διπλωματίας των Θρησκειών.
Η σταθερότητα που αναζητούν από κοινού ΟΗΕ και Ε.Ε. για τις περιφέρειες, αλλά και το σύνολο της διεθνούς κοινότητας, δεν επιτρέπει να παραλείπεται η Τουρκία από τις σχέσεις που διαμορφώνονται στην περιοχή. Η Άγκυρα αποτελεί έναν επίμονα καλά προετοιμασμένο συνομιλητή, που διεκδικεί με βίαιο τρόπο, μη αποδεκτό από το Διεθνές Δίκαιο και το Ευρωπαϊκό Κεκτημένο, τη σχέση με την Ε.Ε. και την εξασφάλιση περιφερειακών και διεθνών διεκδικήσεων.
Τα γεγονότα όπως εξελίσσονται τα τελευταία χρόνια προφανώς και προβληματίζουν την Τουρκία, η οποία διαπιστώνει, χωρίς ακόμη να θέλει ή να μπορεί να το παραδεχθεί πολιτικά, ότι το πρώτο εξάμηνο του 2026 αποτελεί μία σημαντική στιγμή κατά την οποία θα μπορούσαν να εξελιχθούν οι σχέσεις με την Ε.Ε., να ξεπερασθούν προβλήματα στο ΝΑΤΟ, να ενισχυθεί η γεωστρατηγική πολιτική της ευρωατλαντικής συμμαχίας στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική.
Στην ίδια χρονική περίοδο μπορούν να περιορισθούν ακρότητες και ανταγωνισμοί που εμποδίζουν την Ευρώπη να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία με συνέπεια να δυσχεραίνεται η περαιτέρω δημιουργική και ισότιμη συνεργασία με τις ΗΠΑ και μέσα στο ΝΑΤΟ.
Η σταδιακή βελτίωση των σχέσεων με την Τουρκία την περίοδο της Κυπριακής Προεδρίας και της συμμετοχής της Ελλάδας στο Σ.Α. εικάζεται από τη συντηρητική εμφάνιση συνεργασιών (θετική ατζέντα), παρά τη βραδεία και επίπονη ανάδειξη πολιτικών επιλογών. Σίγουρα η ευρωστρατηγική θα εξελιχθεί ταχύτερα, αν η Άγκυρα συνεχίσει να αντιλαμβάνεται το Βίλνιους όπως το όρισαν Μητσοτάκης και Ερντογάν και αν συγκρατούνται οι στιγμιαίες συνομιλίες Χριστοδουλίδη – Ερντογάν, άλλοτε σε ΝΑΤΟϊκό και άλλοτε σε ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η συνεπής λειτουργία της Κυπριακής Προεδρίας στην Ε.Ε., όπως ήδη έχει ανακοινωθεί δημοσίως και κατ’ ιδίαν στις συναντήσεις των πρωτευουσών, αποτελεί σημαντική συνδρομή στη συνολική προσπάθεια. Η Κύπρος με σταθερότητα κινείται πολιτικά λαμβάνοντας αποστάσεις από προκαταλήψεις.
Όταν η Τουρκία καταστεί πλήρες μέλος στην Ε.Ε., όποτε αυτό χρονικά συμβεί, εξασφαλίζεται, και με τις διαδικασίες που έχει ανακοινώσει η Κυπριακή Προεδρία, θεσμικά χωρίς αστερίσκους ισότιμη συμμετοχή της Άγκυρας στην Ευρωπαϊκή Άμυνα, αλλά και σε κάθε χρηματοδοτικό μέσο, όπως το SAFE.
Διαβάστε επίσης
Η Ελλάδα στη νέα γεωπολιτική-οικονομική σκηνή – Από το Eurogroup έως την Ντόχα
