ΗΠΑ-Ιράν: Ο Τραμπ σε δίλημμα στρατιωτικής δράσης, με φόντο τα διδάγματα του πολέμου στο Ιράκ
Η πιθανότητα στρατιωτικού πλήγματος των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν επαναφέρει μνήμες από την εισβολή στο Ιράκ το 2003 και τις στρατηγικές επιλογές που σημάδεψαν τη θητεία του τότε προέδρου Τζορτζ Μπους. Ο σημερινός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει λάβει –τουλάχιστον επισήμως– οριστική απόφαση για ενδεχόμενη επίθεση, ωστόσο η σημαντική ανάπτυξη ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων στην περιοχή είναι η μεγαλύτερη από την εποχή της ανατροπής του Σαντάμ Χουσεΐν.
Η ενίσχυση αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως διαπραγματευτικό εργαλείο στις συνομιλίες με το Ιράν που επαναλαμβάνονται στη Γενεύη. Ωστόσο, ελλείψει σημαντικής διπλωματικής προόδου, μια αποχώρηση των δυνάμεων χωρίς στρατιωτική εμπλοκή ενδέχεται να θεωρηθεί πλήγμα για το κύρος του Αμερικανού προέδρου, αναφέρει σε ανάλυσή του το CNN.
Δημόσια επιχειρηματολογία και αντιφάσεις
Σε αντίθεση με την περίοδο πριν από την εισβολή στο Ιράκ, όταν η κυβέρνηση Μπους αφιέρωσε μήνες στην προετοιμασία της κοινής γνώμης –έστω και με αμφισβητούμενα στοιχεία–, η σημερινή αμερικανική διοίκηση έχει διατυπώσει περιορισμένα και συχνά ασαφή επιχειρήματα υπέρ μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης.
Στην πρόσφατη ομιλία του στο Κογκρέσο, ο Ντόναλντ Τραμπ επανέλαβε ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, ενώ υποστήριξε πως οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί του περασμένου έτους «εξάλειψαν» το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Παράλληλα, αναφέρθηκε σε απώλειες Αμερικανών στρατιωτών στο Ιράκ από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές και σε καταστολή διαδηλώσεων στο Ιράν.
Το ζήτημα των βαλλιστικών πυραύλων
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων της Τεχεράνης. «Έχουν ήδη αναπτύξει πυραύλους που μπορούν να απειλήσουν την Ευρώπη και τις βάσεις μας στο εξωτερικό και εργάζονται για να κατασκευάσουν πυραύλους που σύντομα θα μπορούν να φτάσουν στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η επίκληση απειλής κατά της αμερικανικής επικράτειας θυμίζει την επιχειρηματολογία της κυβέρνησης Μπους και του τότε αντιπροέδρου Ντικ Τσέινι πριν από τον πόλεμο στο Ιράκ. Ωστόσο, παραμένει αντικείμενο συζήτησης κατά πόσο οι ιρανικές δυνατότητες ανταποκρίνονται σε αυτούς τους ισχυρισμούς.
Σενάρια αλλαγής καθεστώτος
Το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης εγείρει ερωτήματα για την επόμενη ημέρα. Πηγές που επικαλείται το CNN αναφέρουν ότι ο αρχηγός των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, δεν είναι σε θέση να προβλέψει τις συνέπειες μιας ενδεχόμενης αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη. Εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών φέρεται να θεωρούν πιθανό σενάριο την ενίσχυση των Φρουρών της Επανάστασης σε περίπτωση κενού εξουσίας.
Η Ουάσιγκτον έχει πρόσφατη εμπειρία αλλαγής καθεστώτος στη Βενεζουέλα μετά την αιχμαλώτιση του Νικολάς Μαδούρο, όμως οι συνθήκες στο Ιράν διαφέρουν σημαντικά.
Διπλωματικές επαφές και εσωτερικοί περιορισμοί
Η διπλωματία παραμένει ενεργή. Ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο σύμβουλος Τζάρεντ Κούσνερ ηγούνται των συνομιλιών με Ιρανούς αξιωματούχους, με διαμεσολάβηση του Ομάν.
Το αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το αν η Τεχεράνη προσφέρει παραχωρήσεις που θα μπορούν να παρουσιαστούν ως ουσιαστική υποχώρηση. Το Ιράν έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συμβιβασμών στο θέμα του εμπλουτισμού ουρανίου, ωστόσο το πρόγραμμα πυραύλων θεωρείται κόκκινη γραμμή.
Παράλληλα, ο Τραμπ αντιμετωπίζει πολιτικούς περιορισμούς στο εσωτερικό, καθώς έχει απορρίψει τη συμφωνία της εποχής Μπάρακ Ομπάμα και δύσκολα θα μπορούσε να αποδεχθεί παρόμοια ρύθμιση χωρίς πολιτικό κόστος.
Το στρατιωτικό παράθυρο ευκαιρίας
Ορισμένοι εκτιμούν ότι η παρούσα συγκυρία ενδέχεται να θεωρείται ευνοϊκή για στρατιωτική δράση, με το Ιράν να αντιμετωπίζει οικονομική πίεση και αποδυνάμωση περιφερειακών συμμάχων του. Ωστόσο, ενδεχόμενη σύγκρουση θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλειες αμερικανικού προσωπικού και σημαντικές παράπλευρες απώλειες.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι μια στρατιωτική επιχείρηση «θα ήταν εύκολα κερδισμένη», άποψη που έχει προκαλέσει επιφυλάξεις σε στρατιωτικούς κύκλους.
Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου θα καθορίσει όχι μόνο τη μελλοντική πορεία των αμερικανοϊρανικών σχέσεων αλλά και την υστεροφημία του, καθώς μια επιτυχής –ή αποτυχημένη– επέμβαση θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
Οι ΗΠΑ ζητούν από το Ιράν η πυρηνική συμφωνία να ισχύει επ’αόριστον
Ο απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, δήλωσε σε ιδιωτική συγκέντρωση την Τρίτη ότι η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί από το Ιράν να συμφωνήσει ότι οποιαδήποτε μελλοντική πυρηνική συμφωνία θα παραμείνει σε ισχύ επ’ αόριστον, σύμφωνα με το Axios που επικαλείται έναν Αμερικανό αξιωματούχο και δύο άλλες πηγές.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ και άλλοι επικριτές της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν του 2015, την οποία διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση Ομπάμα, χρησιμοποίησαν τις «διατάξεις λήξης» ως ένα από τα κύρια ελαττώματά της.
Ο Γουίτκοφ έκανε τα σχόλια δύο ημέρες πριν από τον επόμενο γύρο συνομιλιών για τα πυρηνικά που έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στη Γενεύη.
Σύμφωνα με τη συμφωνία του 2015, την οποία ο Τραμπ ακύρωσε, οι περισσότεροι περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έληξαν σταδιακά μεταξύ οκτώ και 25 ετών μετά την υπογραφή της. Το Ιράν δεσμεύτηκε επίσης να μην επιδιώξει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Ο αποκλεισμός τέτοιων «διατάξεων λήξης» θα ενίσχυε τη συμφωνία και θα διευκόλυνε τον Τραμπ να την «πουλήσει» στην εγχώρια αγορά ως αναβάθμιση σε σχέση με αυτήν του Ομπάμα.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε σε συνέντευξή του στο CBS το περασμένο Σαββατοκύριακο ότι το Ιράν θα μπορούσε να υπογράψει μια «καλύτερη» συμφωνία που θα διασφαλίσει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα «θα παραμείνει ειρηνικό για πάντα».
«Ξεκινάμε με τους Ιρανούς με την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει διάταξη λήξης. Είτε πετύχουμε συμφωνία είτε όχι, η προϋπόθεση μας είναι: πρέπει να συμπεριφέρεστε σωστά για το υπόλοιπο της ζωής σας», δήλωσε ο Γουίτκοφ σε μια συγκέντρωση δωρητών της AIPAC στην Ουάσινγκτον, σύμφωνα με τις πηγές.
Ο ίδιος δήλωσε επίσης ότι οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν επικεντρώνονται επί του παρόντος σε πυρηνικά ζητήματα, αλλά εάν επιτευχθεί συμφωνία, η κυβέρνηση Τραμπ θα ήθελε να διεξαγάγει περαιτέρω συνομιλίες σχετικά με το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και την υποστήριξη προς τις πολιτοφυλακές.
Σε εκείνο το σημείο, οι ΗΠΑ θα ήθελαν και άλλες χώρες της περιοχής να συμμετάσχουν στις συνομιλίες, είπε.
Ο Γουίτκοφ δήλωσε ότι κατά τη διάρκεια των τρεχουσών πυρηνικών συνομιλιών, δύο βασικά ζητήματα είναι η ικανότητα του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο και η τύχη του υπάρχοντος αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του.
Η απαίτηση του Ιράν να συνεχίσει να εμπλουτίζει ουράνιο στο έδαφός του είναι ένα από τα βασικά εμπόδια στις συνομιλίες.
Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να είναι ανοιχτός σε «συμβολικό» εμπλουτισμό στο Ιράν εάν οι Ιρανοί αποδείξουν ότι αυτό δεν θα τους επιτρέψει να αναπτύξουν πυρηνικά όπλα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι λένε ότι οι Ιρανοί δέχονται μεγάλη πίεση από τους μεσολαβητές – Ομάν, Κατάρ, Αίγυπτο και Τουρκία – να προχωρήσουν σε μια συμφωνία με τις ΗΠΑ που θα αποτρέψει τον πόλεμο. Ωστόσο, πολλοί αξιωματούχοι στην Ουάσινγκτον και την περιοχή παραμένουν επιφυλακτικοί ως προς το αν οι Ιρανοί είναι πρόθυμοι να φτάσουν τον υψηλό πήχη που έχει θέσει ο Τραμπ.
Ο σύμβουλος και γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ και ο Γουίτκοφ αναμένεται να συναντηθούν με τον Αραγτσί στη Γενεύη την Πέμπτη για να συζητήσουν μια λεπτομερή πρόταση για μια πυρηνική συμφωνία, την οποία συνέταξε το Ιράν.
Μια πηγή με άμεση γνώση δήλωσε ότι η πολιτική ηγεσία στο Ιράν είχε «εγκρίνει» την πρόταση, αλλά δεν ήταν σαφές εάν οι Ιρανοί την είχαν ήδη παράσχει στις ΗΠΑ.
Η συνάντηση στη Γενεύη πιθανότατα θα είναι η τελευταία ευκαιρία για μια διπλωματική πρόοδο.
Το μήνυμα που θα δώσουν οι Κούσνερ και Γουίτκοφ στον Τραμπ μετά τη συνάντηση θα έχει σημαντική επιρροή στην απόφαση του προέδρου να συνεχίσει τις συνομιλίες ή να διατάξει στρατιωτική εκστρατεία κατά του Ιράν.
Συστάσεις στο Ιράν να λάβει σοβαρά υπόψη τις αμερικανικές απειλές
Ο Τραμπ δήλωσε στην ομιλία του για την Κατάσταση του Έθνους την Τρίτη ότι προτιμά μια διπλωματική λύση. Αλλά έθεσε επίσης το επιχείρημα υπέρ του πολέμου.
«Δεν μπορούμε να αφήσουμε το πιο τρελό και χειρότερο καθεστώς στον κόσμο να έχει πυρηνικά όπλα. Αυτός είναι ο στόχος μας που έχει θέσει ο πρόεδρος. Θα προσπαθήσει να το πετύχει αυτό διπλωματικά, αλλά έχει στη διάθεσή του και πολλά άλλα εργαλεία για να διασφαλίσει ότι αυτό δεν θα συμβεί. Έχει δείξει προθυμία να τα χρησιμοποιήσει και ελπίζω οι Ιρανοί να το λάβουν σοβαρά υπόψη στις διαπραγματεύσεις αύριο», δήλωσε ο αντιπρόεδρος Βανς στο Fox News την Τετάρτη.
Ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε χθες, στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης τις απειλές που θέτει, σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν στην εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και που θα μπορούσαν, επομένως, να δικαιολογήσουν μία στρατιωτική επιχείρηση.
Το Ιράν «ανέπτυξε πυραύλους που μπορούν να απειλήσουν την Ευρώπη και τις στρατιωτικές βάσεις μας» και επιδιώκει να κατασκευάσει ακόμα πιο ισχυρούς πυραύλους, ικανούς να «φθάσουν σύντομα στις ΗΠΑ», υποστήριξε.
«Όλα όσα υποστηρίζουν στο θέμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, των βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν και του αριθμού των θυμάτων κατά τη διάρκεια των αναταραχών του Ιανουαρίου δεν είναι τίποτα άλλο από την επανάληψη χονδροειδών ψεμάτων», δήλωσε στο Χ ο εκπρόσωπος Τύπου του ιρανικού ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγαΐ.
Ο Αραγτσί από την πλευρά του δήλωσε σε συνέντευξή του στην «India Today» ότι ο στόχος του στις διαπραγματεύσεις στη Γενεύη είναι να αποτρέψει τον πόλεμο.
«Στον προηγούμενο γύρο, σημειώσαμε πρόοδο. Καταφέραμε να καταλήξουμε σε ένα είδος συνεννόησης και νομίζω ότι με βάση αυτές τις συνεννοήσεις μπορούμε να οικοδομήσουμε κάτι με τη μορφή μιας συμφωνίας, μιας συμφωνίας».
Διαβάστε επίσης:
KLM: Παύση πτήσεων από το Άμστερνταμ στο Τελ Αβίβ, από 1η Μαρτίου
Πηγή: topontiki.gr
