ΚΕΦΙΜ: Πρωταθλήτρια στην ΕΕ η Ελλάδα στη φορολόγηση της εργασίας – Στο 40,5% ο συντελεστής
Η Ελλάδα το 2023 «σκαρφάλωσε» στην κορυφή της ευρωπαϊκής λίστας… από τη λάθος πλευρά: η εργασία φορολογείται με πραγματικό συντελεστή 40,5%, με τη χώρα να βρίσκεται ανάμεσα στις πιο βαριά επιβαρυμένες στην ΕΕ και να υπολείπεται μόνο της Ιταλίας, σύμφωνα με νέο Policy Brief του ΚΕΦΙΜ, που βασίζεται στα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat.
Το Policy Brief, με τίτλο «Η πραγματική φορολόγηση στην κατανάλωση και την εργασία», επιχειρεί να κοιτάξει πέρα από τους ονομαστικούς συντελεστές και να αποτυπώσει τι πληρώνεται στην πράξη. Και το συμπέρασμα είναι δυσάρεστα σταθερό: η φορολογική επιβάρυνση της εργασίας στην Ελλάδα παραμένει σε επίπεδα υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τον οποίο ξεπερνά κατά 3,5 ποσοστιαίες μονάδες. Πρόκειται, όπως υπογραμμίζεται, για μετατόπιση που εδραιώθηκε στα χρόνια της κρίσης και δεν «γύρισε» ουσιαστικά πίσω στην περίοδο που ακολούθησε.
Στο σκέλος της κατανάλωσης, η εικόνα είναι πιο «μεσαία» στη σχετική κατάταξη, αλλά όχι ελαφριά για το πορτοφόλι. Ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην κατανάλωση διαμορφώθηκε το 2023 στο 17,8%, δηλαδή 2,4 μονάδες πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ, με την Ελλάδα να κατατάσσεται στη 14η θέση. Η μελέτη επισημαίνει ότι, σε σύγκριση με το 2009, η χώρα έχει περάσει από καθεστώς χαμηλότερης φορολόγησης της κατανάλωσης σε ένα μοντέλο υψηλότερης και πλέον παγιωμένης επιβάρυνσης.
Ενδιαφέρον έχει το σημείο όπου η ανάλυση «σπάει» το αφήγημα των τελευταίων ετών ότι οι μειώσεις φόρων και εισφορών μετά το 2019 έλυσαν το πρόβλημα. Το ΚΕΦΙΜ σημειώνει ότι, παρά τις ονομαστικές μειώσεις σε συντελεστές και ασφαλιστικές εισφορές, η συνολική πραγματική επιβάρυνση της εργασίας παραμένει υψηλή. Και αυτό, όπως εξηγεί, δεν οφείλεται μόνο στο επίπεδο των συντελεστών, αλλά και σε μηχανισμούς που δουλεύουν σταθερά στο παρασκήνιο.
Κεντρικοί παράγοντες που αναδεικνύονται είναι ο πληθωρισμός, η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας και το φαινόμενο της δημοσιονομικής ολίσθησης (fiscal drag). Με απλά λόγια: όταν τα εισοδήματα αυξάνονται ονομαστικά για να «πιάσουν» το κόστος ζωής, αλλά η κλίμακα δεν προσαρμόζεται, πολλοί φορολογούμενοι σπρώχνονται σε υψηλότερα κλιμάκια χωρίς πραγματική αύξηση αγοραστικής δύναμης. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ελάφρυνση που φαίνεται στα χαρτιά μπορεί να εξουδετερώνεται στην πράξη από τη φορολογική «έλξη» προς τα πάνω.
Την εικόνα συμπληρώνει η δήλωση της Μιράντας Ξαφά, μέλους του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΚΕΦΙΜ, η οποία υποστηρίζει ότι η μεγάλη αύξηση του φορολογικού βάρους στη διάρκεια της κρίσης 2010-2018 δεν αντιστράφηκε στη συνέχεια. Όπως σημειώνει, η φορολόγηση της εργασίας –ιδίως στα μεσαία και υψηλότερα κλιμάκια– παραμένει υπέρμετρη ακόμη και μετά τις πρόσφατες αλλαγές στους συντελεστές φορολογίας εισοδήματος, με τις μειώσεις να λειτουργούν κυρίως ως αντιστάθμισμα της επίδρασης του σωρευτικού πληθωρισμού της τελευταίας τετραετίας, που η ίδια εκτιμά ότι φτάνει περίπου το 20%.
Η κριτική που προκύπτει από τα στοιχεία είναι σαφής: η Ελλάδα εξακολουθεί να στηρίζει σημαντικό μέρος των εσόδων της στη φορολόγηση της εργασίας, σε μια περίοδο που η πίεση στο διαθέσιμο εισόδημα παραμένει έντονη. Κι ενώ οι ονομαστικές μειώσεις μπορούν να παρουσιαστούν ως πολιτική επιλογή «ελάφρυνσης», ο λογαριασμός της πραγματικής επιβάρυνσης δείχνει ότι το βάρος δεν έχει μετακινηθεί όσο θα περίμενε κανείς.
Το Policy Brief καταλήγει ότι η συζήτηση δεν εξαντλείται στο αν μειώθηκε ένας συντελεστής, αλλά στο αν το συνολικό πλαίσιο επιτρέπει στους εργαζόμενους να ανακτήσουν πραγματικό εισόδημα χωρίς να τιμωρούνται φορολογικά από την ίδια την αύξηση των τιμών. Και όσο η κλίμακα μένει «ακούνητη» απέναντι στον πληθωρισμό, το fiscal drag λειτουργεί σαν ένας σιωπηλός εισπρακτικός μηχανισμός, που ανεβάζει την επιβάρυνση χωρίς να χρειάζεται να περάσει κανένα νέο μέτρο από τη Βουλή.
Διαβάστε επίσης:
Πιερρακάκης: Η επένδυση στην άμυνα είναι κάτι το οποίο πρέπει να κάνουμε συνολικά ως Ευρωπαίοι
Ακρίβεια: Παγιώνεται πάνω από το 2% μέχρι και το 2028 – Σταθερά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης
Πηγή: ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ | topontiki.gr
