Κούρδοι και Δαμασκός σε αδιέξοδο
Για περισσότερο από μια δεκαετία η βορειοανατολική Συρία ήταν μία από τις πιο ασταθείς αλλά και πιο σημαντικές περιοχές στη Μέση Ανατολή. Μετά τις αρχικές συγκρούσεις του συριακού εμφύλιου, η περιοχή αυτή, γνωστή και ως Ροζάβα, αποτέλεσε τον πυρήνα μιας de facto κουρδικής αυτονομίας υπό τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (Syrian Democratic Forces – SDF), μια συμμαχία Κούρδων, Αράβων και άλλων μειονοτήτων που υποστηρίχθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες στη μάχη κατά του Ισλαμικού Κράτους (Islamic State of Iraq and Syria – ISIS).
Οι SDF κατάφεραν να εξουδετερώσουν ισχυρές μονάδες του ISIS και να διατηρήσουν υπό τον έλεγχό τους μια ευρεία ζώνη με σχετική αυτονομία, έχοντας τον πλήρη έλεγχο των πετρελαιοπηγών της κεντροανατολικής Συρίας, των ανατολικών συνόρων και αρκετών στρατηγικών θέσεων.
Η πτώση του κουρδικού προπυργίου
Τις πρώτες εβδομάδες του 2026 παρατηρήθηκε αιφνιδιαστική μετατόπιση της στρατιωτικής ισορροπίας. Ο νέος Πρόεδρος της Συρίας Αχμέντ Αλ Σάρα, της προσωρινής συριακής κυβέρνησης, που ανέλαβε μετά την ανατροπή του Μπασάρ Αλ Άσαντ, προώθησε τις κυβερνητικές δυνάμεις στα βόρεια και ανατολικά καταλαμβάνοντας σημαντικές κουρδικές περιοχές. Μέχρι πρόσφατα, οι περιοχές αυτές βρίσκονταν υπό τον έλεγχο των SDF, συμπεριλαμβανομένης της Ράκκα και του Ντέιρ Εζ Ζορ.
Αυτή η ταχεία προέλαση σηματοδοτεί τη σημαντικότερη αλλαγή στον χάρτη ελέγχου της Συρίας από την εποχή της ήττας του ISIS. Είναι προφανές ότι στην παρούσα φάση ο Αχμέντ Αλ Σάρα, με τις ευλογίες και τη στρατιωτική υποστήριξη της Τουρκίας, φιλοδοξεί να αναμορφώσει τη χώρα σε ενιαίο κεντρικό κράτος ύστερα από χρόνια εμφύλιου πολέμου.
Η συμφωνία εκεχειρίας και η πλήρης ενσωμάτωση
Στις 18 Ιανουαρίου 2026 η συριακή κυβέρνηση ανακοίνωσε μια συμφωνία εκεχειρίας με τις SDF, η οποία είχε στόχο την ειρηνική μεταβίβαση ελέγχου και την ενσωμάτωση των κουρδικών δυνάμεων στο κεντρικό κράτος. Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της συριακής κυβέρνησης:
● Οι SDF θα αποσύρονταν από περιοχές, όπως η Ράκκα και το Ντέιρ Εζ Ζορ, και θα ενσωματώνονταν στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών της Συρίας.
● Τα συνοριακά περάσματα, τα αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και οι φυλακές με τους κρατούμενους του ISIS θα παραδίδονταν στον έλεγχο των κυβερνητικών δυνάμεων.
● Οι κουρδικές διοικητικές δομές θα ενσωματώνονταν στην κρατική διοίκηση με την υπόσχεση προστασίας των πολιτικών δικαιωμάτων.
Ο ρόλος της Τουρκίας
Στο παρασκήνιο της συμφωνίας, ο ρόλος της Τουρκίας ήταν καθοριστικός. Τουρκικές πηγές ασφαλείας περιέγραψαν τη συμφωνία ως ιστορικό σημείο καμπής, με την τουρκική υπηρεσία πληροφοριών (MİT) να παίζει ενεργό ρόλο στις παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, προκειμένου να υπάρξει αυτοσυγκράτηση και συμβιβασμός πριν από την ανακοίνωση της συμφωνίας.
Η Άγκυρα θεωρεί την κουρδική οργάνωση YPG/SDF ως συριακή έκδοση του PKK, τη χαρακτηρίζει ως «τρομοκρατική» και βλέπει την ενσωμάτωση στο συριακό κράτος ως ευκαιρία για να μειώσει την κουρδική παρουσία κοντά στα σύνορά της. Παράλληλα από τουρκικής πλευράς γίνονται εκτιμήσεις ότι μια τέτοια συμφωνία θα μπορούσε να αφαιρέσει εμπόδια σε μια πιθανή αποκλιμάκωση των εχθροπραξιών με το PKK εντός της Τουρκίας, καθώς οι κουρδικές ένοπλες δυνάμεις στη Συρία θα ενσωματώνονταν υπό κεντρική διοίκηση.
Η κατάρρευση της αρχικής συμφωνίας
Παρά την ιστορική της σημασία, η αρχική συμφωνία διήρκεσε μόνο μερικές ώρες. Μόλις οι SDF αποσύρθηκαν από τις επαρχίες Αλ Χασάκα, Ράκκα και Κομπάνι, οι οποίες συνιστούσαν το κύριο κουρδικό προπύργιο στη βορειοανατολική Συρία, ξέσπασαν νέες συγκρούσεις με τις κυβερνητικές δυνάμεις, κοντά στα κέντρα κράτησης των χιλιάδων κρατουμένων του ISIS.
Οι κυβερνητικές δυνάμεις ισχυρίστηκαν ότι οι SDF άφησαν επικίνδυνους κρατούμενους να διαφύγουν, ενώ οι SDF ανέφεραν ότι έχασαν τον έλεγχο των φυλακών λόγω της επίθεσης των κυβερνητικών δυνάμεων. Σύμφωνα με το AP News, τουλάχιστον 120 μέλη του ISIS διέφυγαν από τη φυλακή στο Σαντάντι. Ωστόσο αργότερα οι δυνάμεις ασφαλείας κατάφεραν να συλλάβουν 81 από αυτούς.
Η συμφωνία κατέρρευσε όχι μόνο λόγω των συγκρούσεων, αλλά επειδή υπήρξε βαθιά δυσπιστία μεταξύ των μερών και διαφωνίες σχετικά με την εφαρμογή του πλαισίου μεταβίβασης, ειδικά στον κρίσιμο τομέα της κράτησης των μελών του ISIS. Η επικρατούσα αστάθεια και η απουσία αποτελεσματικής φύλαξης των υποστηρικτών του ISIS προκαλούν έντονες ανησυχίες για νέα κύματα επιθέσεων ή ακόμη και για την επανεμφάνιση των τζιχαντιστών του ISIS.
Νέα τετραήμερη εκεχειρία και αναμονή εξελίξεων
Έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό Πρόεδρο, ο Σύρος Πρόεδρος Αχμέντ Αλ Σάρα αποφάσισε να παγώσει προσωρινά τις επιθέσεις κατά των περιοχών που ελέγχουν οι SDF στη βορειοανατολική Συρία. Ο Σάρα δεσμεύτηκε να μην εισέλθει ο συριακός στρατός στη Χασάκα, το Καμισλί και τα κουρδικά χωριά.
Στη συνέχεια δόθηκε τετραήμερη εκεχειρία – αρχής γενομένης από τις 8.00 μ.μ. στις 20 Ιανουαρίου – προκειμένου η κουρδική ηγεσία να προτείνει ένα σχέδιο «ειρηνικής ενσωμάτωσης των SDF» και την παράδοση της επαρχίας Χασάκα στο συριακό κράτος.
Σύμφωνα με το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW), η τετραήμερη εκεχειρία, που αναβάλλει την κατάληψη της επαρχίας Χασάκα, μπορεί να επιτρέψει στη συριακή κυβέρνηση και τις SDF να συμφωνήσουν σε μια περισσότερο ομαλή μετάβαση του ελέγχου των εγκαταστάσεων κράτησης των υποστηρικτών του ISIS. Ήδη το συριακό υπουργείο Άμυνας ανέλαβε τον έλεγχο του μεγαλύτερου καταυλισμού της Συρίας Αλ Χολ (50 χλμ. ανατολικά της πόλης Χασάκα), όπου κρατούνται περίπου 10.000 Σύροι και 6.000 υπήκοοι τρίτων χωρών, πολλοί από τους οποίους είναι υποστηρικτές του ISIS.
Εκτιμάται ότι ορισμένα σκληροπυρηνικά ηγετικά στελέχη των SDF ενδέχεται να πιέσουν τον διοικητή των συρο-κουρδικών δυνάμεων Μαζλούμ Αμπντί προκειμένου να απορρίψει τους όρους του Αχμέντ Αλ Σάρα για την ενσωμάτωση των SDF.
Επιπρόσθετα, ορισμένα στοιχεία των κουρδικών Μονάδων Προστασίας του Λαού (YPG) ή των σκληροπυρηνικών SDF θα μπορούσαν να συνεχίσουν τις επιθέσεις κατά των κυβερνητικών δυνάμεων ή να ξεκινήσουν μια νέα κουρδική εξέγερση, ακόμη και αν ο Αμπντί αποδεχτεί επίσημα τους όρους του Σάρα.
Βασίλης Γιαννακόπουλος, ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected])
Διαβάστε επίσης:
Ο πετρελαϊκός τομέας της Βενεζουέλας
Το Ιράν πνίγεται στο αίμα – Το «ιερατείο» δολοφονεί και σπέρνει φόβο για να διατηρήσει το καθεστώς
