Οι νικητές και οι ηττημένοι της συμφωνίας ΕΕ – Mercosur
Η μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία που έχει συναφθεί ποτέ στην Ευρώπη επιτέλους επικυρώθηκε την Παρασκευή μετά από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων.
Χρειάστηκαν αίμα, ιδρώτας, δάκρυα και βασανιστικές συζητήσεις για να επιτευχθεί αυτό, αλλά οι χώρες της ΕΕ τελικά υποστήριξαν τη συμφωνία με το μπλοκ της Mercosur — ανοίγοντας το δρόμο για τη δημιουργία μιας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών που καλύπτει περισσότερα από 700 εκατομμύρια ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη και τη Λατινική Αμερική.
Η συμφωνία, η οποία αναμένει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα καταργήσει περισσότερο από το 90% των δασμών στις εξαγωγές της ΕΕ. Οι Ευρωπαίοι αγοραστές θα μπορούν να τρώνε βοδινό κρέας από τις αργεντίνικες πάμπας. Οι Βραζιλιάνοι οδηγοί θα δουν τους εισαγωγικούς δασμούς στα γερμανικά αυτοκίνητα να μειώνονται.
Όσο για τον οικονομικό αντίκτυπο της συμφωνίας, αυτό ωχριά σε σύγκριση με τις επικές μάχες που διεξάγονται γι’ αυτήν: Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι θα προσθέσει 77,6 δισεκατομμύρια ευρώ (ή 0,05%) στην οικονομία της ΕΕ έως το 2040.
Όπως σε κάθε συμφωνία, υπάρχουν νικητές και ηττημένοι. Το Politico παραθέτει ποιος ανήκει σε ποια κατηγορία και γιατί.
Νικητές
Τζόρτζια Μελόνι
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας τα κατάφερε ξανά. Η Τζόρτζια Μελόνι είδε προς τα πού φυσούσαν οι πολιτικοί άνεμοι και απέσπασε επιδέξια παραχωρήσεις της τελευταίας στιγμής για τους Ιταλούς αγρότες, αφού απείλησε να στηρίξει τη γαλλική αντίθεση στη συμφωνία.
Το τελικό αποτέλεσμα; Σε αντάλλαγμα για την υποστήριξή της, η Ρώμη κατάφερε να εξασφαλίσει διασφαλίσεις για την αγορά αγροτικών προϊόντων και υποσχέσεις για νέα χρηματοδότηση της γεωργίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – νίκες που η κυβέρνηση μπορεί να διατυμπανίσει ενώπιον των ψηφοφόρων στην πατρίδα της. Σημαίνει επίσης ότι η Μελόνι επέλεξε για άλλη μια φορά τη νικήτρια πλευρά.
Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία
Η βαριά βιομηχανία της Γερμανίας δεν είχε πολλούς λόγους να πανηγυρίζει τελευταία, αλλά η Mercosur της δίνει επιτέλους λόγους να γιορτάζει. Ο διάσημος αυτοκινητοβιομηχανικός τομέας της Γερμανίας θα έχει ευκολότερη πρόσβαση στους καταναλωτές στη Λατινική Αμερική. Χαμηλότεροι δασμοί σημαίνουν περισσότερες πωλήσεις και ώθηση στα κέρδη για εταιρείες όπως η Volkswagen και η BMW.
Υπάρχουν όμως μερικές δυσκολίες. Οι δασμοί, που τώρα ανέρχονται στο 35%, δεν μειώνονται μονομιάς. Με εντολή της Βραζιλίας, η οποία φιλοξενεί τη δική της αυτοκινητοβιομηχανία, η άρση των εμπορικών φραγμών θα είναι σταδιακή. Τα ηλεκτρικά οχήματα θα τύχουν προνομιακής μεταχείρισης, ένας τομέας στον οποίο η Ευρώπη υστερεί.
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Η Mercosur είναι ένας γλυκόπικρος θρίαμβος για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Από τότε που έδωσε τα χέρια για τη συμφωνία με τους ηγέτες της Mercosur πριν από περισσότερο από ένα χρόνο, η ομάδα της έχει κάνει τα πάντα για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις των σκεπτικιστών και να οικοδομήσει την τόσο σημαντική ειδική πλειοψηφία που τελικά επιτεύχθηκε την Παρασκευή.
Στη διεθνή σκηνή, βοηθά επίσης στην ενίσχυση της θέσης των Βρυξελλών σε μια εποχή που το μπλοκ μοιάζει με έναν αδέξιο δεινόσαυρο, που συνεχώς ξεπερνιέται από τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Αλλά η συμφωνία ήρθε με πολύ υψηλό κόστος. Η φον ντερ Λάιεν έπρεπε να υποσχεθεί στους αγρότες της ΕΕ 45 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιδοτήσεις για να τους κερδίσει, υποχωρώντας από τις προσπάθειες να περιορίσει τη γεωργική στήριξη στον προϋπολογισμό της ΕΕ και να επενδύσει περισσότερο στην καινοτομία και την ανάπτυξη.
Οι αγρότες της Ευρώπης
Μιλώντας για αγρότες θα μπορούσε κανείς να πιστέψει ότι η Mercosur είναι μια ολοκληρωτική καταστροφή. Σίγουρα αμέτρητοι τόνοι προϊόντων της Νότιας Αμερικής που πωλούνται σε εξαιρετικά χαμηλές τιμές πρόκειται να εισρεύσουν στην ΕΕ, ίσως σε βάρος των ευρωπαίων αγροτών.
Η πραγματικότητα όμως είναι λίγο πιο περίπλοκη. Η συμφωνία συνοδεύεται από αυστηρές ποσοστώσεις για κατηγορίες που κυμαίνονται από το βοδινό κρέας έως τα πουλερικά. Στην πραγματικότητα, οι Λατινοαμερικανοί αγρότες θα περιοριστούν στην εξαγωγή μερικών κοτόπουλων ανά Ευρωπαίο ετησίως. Εν τω μεταξύ, η συμφωνία αναγνωρίζει ειδική προστασία για τους Ευρωπαίους παραγωγούς για εξειδικευμένα προϊόντα όπως η ιταλική παρμεζάνα ή το γαλλικό κρασί, τα οποία πρόκειται να επωφεληθούν από την διευρυμένη αγορά.
Έπειτα, υπάρχει το θέμα των 45 δισεκατομμυρίων ευρώ σε επιδοτήσεις που πηγαίνουν στις τσέπες των αγροτών, και είναι δύσκολο να μην συμπεράνουμε ότι – παρά όλες τις διαμαρτυρίες για τα τρακτέρ και τις μάχες στο κέντρο των Βρυξελλών – η συμφωνία δεν μυρίζει και τόσο άσχημα τελικά.
Χαμένοι
Εμμανουέλ Μακρόν
Δεν υπήρξε κανένας υψηλόβαθμος πολιτικός πιο ακλόνητος στην αντίθεσή του στην εμπορική συμφωνία από τον Πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος, υπό τεράστια εσωτερική πολιτική πίεση, αντιτίθεται σταθερά στη συμφωνία. Δεν αποτελεί έκπληξη λοιπόν το γεγονός ότι η Γαλλία ενώθηκε με την Πολωνία, την Αυστρία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία για να ψηφίσουν ανεπιτυχώς κατά της Mercosur.
Ο πρώην επενδυτικός τραπεζίτης μπορεί να είναι στην καρδιά του καπιταλιστής του ελεύθερου εμπορίου, αλλά γνωρίζει καλά ότι, στο εσωτερικό, η συμφωνία θεωρείται ως μαχαίρι στην πλάτη των πολύπαθων Γαλατών καλλιεργητών. Ο τορπιλισμός της συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών, ή τουλάχιστον η περαιτέρω καθυστέρησή της, θα αποτελούσε απόδειξη ότι ο αποτυχημένος Γάλλος πρόεδρος είχε ακόμα κάποια επιρροή στην ευρωπαϊκή σκηνή.
Ο Μακρόν έκανε μια γενναία προσπάθεια να συσπειρώσει τα στρατεύματα για μια αντεπίθεση της τελευταίας στιγμής, και σε κάποιο σημείο φαινόταν σαν να είχε μια καλή ευκαιρία. Όλα αυτά όμως απέτυχαν. Μετά από αυτή την τελευταία ήττα, αναμένονται περισσότερες επικρίσεις για τον Γάλλο πρόεδρο στα εθνικά μέσα ενημέρωσης, καθώς ο Μακρόν συνεχίζει την αργή του πτώση από τα ολύμπια ύψη του Μεγάρου των Ηλυσίων.
Ντόναλντ Τραμπ
Μόλις λίγες μέρες από την επιχείρηση των ΗΠΑ για την απαγωγή του ισχυρού άνδρα της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο για να τον δικάσουν στη Νέα Υόρκη, η συμφωνία της Mercosur δείχνει επιτέλους ότι η Ευρώπη δεν έχει έλλειψη ήπιας ισχύος για να συνεργαστεί εποικοδομητικά με ομοϊδεάτες εταίρους – αν έχει πραγματικά το πνεύμα να το χρησιμοποιήσει έξυπνα.
Οποιαδήποτε εμπορική συμφωνία θα πρέπει να θεωρείται ως μια win-win πρόταση και για τις δύο πλευρές, και αυτός δεν είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και η τέχνη του στην γεωπολιτική ανατροπή.
Έχει επίσης το πλεονέκτημα της ενίσχυσης των αντιπάλων του — συμπεριλαμβανομένου του Βραζιλιάνου Προέδρου και επικεφαλής της Mercosur, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα — ο οποίος έδειξε εξαιρετική υπομονή καθώς περίμενε την ΕΕ να συνέλθει (και καλλιέργησε μια δημόσια αδελφική σχέση με τον Μακρόν ακόμη και όταν οι εμπορικές συνομιλίες ήταν σε αδιέξοδο).
Κίνα
Η Κίνα επέκτεινε τις εξαγωγές προς τη Λατινική Αμερική, ιδίως τη Βραζιλία, κατά τις δεκαετίες που η ΕΕ διαπραγματευόταν την εμπορική συμφωνία της Mercosur. Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur αποτελεί μια ευκαιρία για την Ευρώπη να ανακτήσει κάποιο μερίδιο αγοράς, ειδικά σε ανταγωνιστικούς τομείς όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, τα μηχανήματα και η αεροπορία.
Η συμφωνία ενισχύει επίσης το πλεονέκτημα της ΕΕ να παραμείνει στην κορυφή όσον αφορά τις άμεσες επενδύσεις, έναν τομέα όπου οι ευρωπαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να υπερτερούν των Κινέζων ανταγωνιστών τους.
Πιο πολιτικά, η Κίνα έχει καταφέρει κάπως να απομακρύνει χώρες όπως η Βραζιλία από τις δυτικές οπτικές γωνίες, για παράδειγμα μέσω της ομάδας BRICS, που αποτελείται από τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία, την Κίνα και τη Νότια Αφρική, και άλλες αναπτυσσόμενες οικονομίες. Επειδή η συμφωνία δεν αφορά μόνο το εμπόριο, αλλά δημιουργεί και βαθύτερη πολιτική συνεργασία, ο Λούλα και οι ομόλογοί του από τη Mercosur συνδέονται στενότερα με την Ευρώπη.
Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου
Δυστυχώς, για το παγκόσμιο οικοσύστημα, η Mercosur σημαίνει ένα πράγμα: Τα βοσκοτόπια που τρέφουν τα κοπάδια της Βραζιλίας έρχονται εις βάρος του κάποτε εκτεταμένου, τώρα συρρικνούμενου τροπικού δάσους της χώρας. Με απλά λόγια, περισσότερο βοδινό κρέας για την Ευρώπη σημαίνει λιγότερα δέντρα για τον κόσμο. Ταυτόχρονα όμως, η εμπορική συμφωνία περιλαμβάνει τόσο υποχρεωτικές διασφαλίσεις κατά της παράνομης αποψίλωσης των δασών, όσο και δέσμευση για τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα για τους υπογράφοντες.
Διαβάστε επίσης:
Στο στόχαστρο Χαμενεΐ ο Τραμπ – «Θα πέσει σαν τον Φαραώ»
Νικ Ράινερ: Δεν καταλαβαίνει γιατί βρίσκεται στη φυλακή – Πιστεύει ότι η σύλληψή του είναι συνωμοσία
