Ουκρανία: Τι σημαίνει η αρχή του τέλους που λέει ο Ζελένσκι, πόσο κοντά είμαστε στο τέλος του πολέμου
Τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας, η φράση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι ότι «είμαστε στην αρχή του τέλους» λειτουργεί σαν πυροκροτητής ερμηνειών: Είναι μήνυμα αισιοδοξίας, πολιτική προετοιμασία για έναν συμβιβασμό ή υπαινιγμός ότι το Κίεβο αρχίζει να αποδέχεται την ιδέα εδαφικών παραχωρήσεων;
Η απάντηση δεν κρύβεται σε μία ατάκα, αλλά στο νέο περιβάλλον στο οποίο μπαίνει ο πόλεμος: Σε φάση “endgame”, όπου το κέντρο βάρους μετακινείται από το σύνθημα της «νίκης» προς το πρακτικό ερώτημα «με τι όρους τελειώνει – και κυρίως πώς αποτρέπεται να ξαναρχίσει».
Το πρώτο στοιχείο που ξεκαθαρίζει το πλαίσιο είναι ότι, δημόσια, ο Ζελένσκι δεν μίλησε με όρους ήττας.
Στις παρεμβάσεις του με αφορμή την επέτειο, επέμεινε στο αφήγημα αντοχής: ότι η Ουκρανία δεν κατέρρευσε, ότι το κράτος και η κοινωνία άντεξαν, ότι η Ρωσία δεν πέτυχε τους αρχικούς στόχους της.
Παράλληλα όμως, η πραγματικότητα παραμένει αμείλικτη: η Μόσχα εξακολουθεί να ελέγχει μεγάλο τμήμα ουκρανικών εδαφών, ενώ η γραμμή του μετώπου –με αυξομειώσεις– μοιάζει σε πολλά σημεία να έχει «κολλήσει» σε έναν πόλεμο φθοράς. Αυτό ακριβώς είναι που γεννά την αίσθηση ότι μπαίνουμε σε μια νέα περίοδο: όχι απαραίτητα κοντά σε μια τελική συμφωνία, αλλά κοντά σε μια νέα προσπάθεια «παγώματος» ή ρύθμισης της σύγκρουσης.
Οι εδαφικές παραχωρήσεις και η αρχιτεκτονική της αποτροπής
Εδώ προκύπτει και η μεγαλύτερη παρεξήγηση: η «αρχή του τέλους» δεν είναι συνώνυμη της αποδοχής εδαφικών παραχωρήσεων.
Αντιθέτως, ο Ζελένσκι επαναλαμβάνει συστηματικά ότι οι παραχωρήσεις δεν φέρνουν πραγματική ειρήνη, αλλά αναπαράγουν τη λογική του κατευνασμού – με ιστορικούς υπαινιγμούς που παραπέμπουν στο “μοντέλο” του Μονάχου.
Πρόκειται για σαφές πολιτικό σήμα: ακόμη κι αν συζητηθεί κατάπαυση πυρός ή εκεχειρία, αυτό δεν σημαίνει ότι το Κίεβο είναι έτοιμο να νομιμοποιήσει –νομικά και πολιτικά– την απώλεια εδαφών.
Αυτό που αλλάζει, όμως, είναι η γλώσσα της στρατηγικής. Στην έναρξη του πολέμου και ειδικά μετά το 2022–2023, το δίπολο ήταν «αντίσταση – ανακατάληψη».
Σήμερα, χωρίς να εγκαταλείπεται επίσημα ο στόχος της εδαφικής αποκατάστασης, κερδίζει έδαφος μια πιο τεχνοκρατική και διπλωματική συζήτηση: κατάπαυση πυρός, μηχανισμοί επιτήρησης, εγγυήσεις ασφάλειας, μακροπρόθεσμη στρατιωτική και οικονομική στήριξη, ευρωπαϊκή πορεία.
Με άλλα λόγια, το Κίεβο ζητά να “κλειδώσει” μια αρχιτεκτονική αποτροπής που θα κάνει το κόστος μιας νέας ρωσικής επίθεσης απαγορευτικό, ακόμη κι αν η σύγκρουση σταματήσει χωρίς πλήρη στρατιωτική «λύση» στο πεδίο.
Κινητικότητα στο παρασκήνιο
Στο παρασκήνιο, η κινητικότητα των συνομιλιών –με διάφορα σχήματα διαμεσολάβησης– δείχνει ότι υπάρχει διάθεση εξερεύνησης διαύλων. Ωστόσο, τα βασικά αδιέξοδα παραμένουν: το εδαφικό είναι το σκληρότερο σημείο τριβής και το θέμα των εγγυήσεων ασφάλειας είναι το δεύτερο μεγάλο αγκάθι. Για τη Ρωσία, μια εκεχειρία που δεν συνοδεύεται από πολιτικά κέρδη και δεσμεύσεις που «παγώνουν» τη δυτική ενσωμάτωση της Ουκρανίας είναι ελλιπής. Για την Ουκρανία, μια εκεχειρία χωρίς αξιόπιστη ασφάλεια ισοδυναμεί με διάλειμμα προετοιμασίας της επόμενης ρωσικής κίνησης. Εκεί κρίνεται αν το “endgame” θα γίνει πραγματικότητα ή θα μείνει μια ακόμη φάση φθοράς.
Αν λοιπόν δεν είναι «προαναγγελία ήττας», τότε τι είναι η φράση «αρχή του τέλους»; Πιθανότατα είναι ταυτόχρονα τρία πράγματα.
· Πρώτον, διαχείριση προσδοκιών στο εσωτερικό: μετά από χρόνια πολέμου, η κοινωνία χρειάζεται έναν ορίζοντα, έστω και αόριστο.
· Δεύτερον, μήνυμα προς τους συμμάχους: η Ουκρανία ζητά να μετατραπεί η στήριξη από επεισοδιακές “δόσεις” βοήθειας σε σταθερή, προβλέψιμη δέσμευση, η οποία θα λειτουργήσει και ως μοχλός αποτροπής.
· Τρίτον, προσαρμογή στη νέα διπλωματική πραγματικότητα: ολοένα και περισσότεροι διεθνείς παίκτες μιλούν για κατάπαυση πυρός, αλλά η ουκρανική πλευρά επιδιώκει να μη μετατραπεί η «ειρήνη» σε επιβράβευση της εισβολής.
Πόσο κοντά είμαστε, τελικά, στο τέλος; Η πιο ειλικρινής απάντηση είναι ότι είμαστε πιο κοντά στο τέλος ως διαδικασία παρά ως ημερομηνία. Δηλαδή, είναι πιθανό να δούμε ένταση των διαπραγματευτικών διεργασιών, προτάσεις για εκεχειρία, σχήματα επιτήρησης και ανταλλάγματα. Αλλά το πέρασμα από τη διερεύνηση στην υπογραφή απαιτεί κάτι που ακόμη δεν φαίνεται: έναν συμβιβασμό που να «πουλιέται» πολιτικά και στις δύο πλευρές, και μια εγγύηση που να πείθει την Ουκρανία ότι δεν θα ζήσει έναν πέμπτο χρόνο πολέμου, με την ίδια απειλή να επιστρέφει. Μέχρι τότε, η «αρχή του τέλους» είναι περισσότερο η αρχή της πιο δύσκολης φάσης: της προσπάθειας να μεταφραστεί η αντοχή σε ένα βιώσιμο αποτέλεσμα.
Διαβάστε επίσης
Τουρκία: Συντριβή F-16 στο Μπαλίκεσιρ – Νεκρός ο πιλότος
Πηγή: topontiki.gr
