Πρόκληση για τον πλανήτη η τακτική των ΗΠΑ
Ψυχραιμία, αδέλφια! Μία ιστορική προτροπή που το «Ποντίκι» προώθησε στην κοινωνία σε πολύ δύσκολες εποχές αλλαγών στην ελληνική κοινωνία.
Το ίδιο σύνθημα πρόβαλε στην ιστορική ομιλία του ο πρωθυπουργός του Καναδά από το Νταβός. Κάλεσε όλες τις μεσαίες δυνάμεις ψύχραιμα να συγκλίνουν για να αντιμετωπίσουν τις αλλαγές που επιβάλλουν αυταρχικά οι υπερδυνάμεις. Από το βήμα του Νταβός, που διαθέτει ένα ιδιωτικό παγκόσμιο συνέδριο, ο Καναδάς προσκάλεσε τη διεθνή κοινότητα να κινητοποιηθεί για να αποφευχθούν τα χειρότερα.
Η αποδοχή της πρόσκλησης ήταν ευρύτατη. Κανένας δεν αναζήτησε τη νομική της βάση. Με το λεκτικό του ο ηγέτης του Καναδά αμέσως ξεκαθάρισε ότι με την πρόσκλησή του δεν αντιστρατεύεται τη διεθνή τάξη. Ακόμη και όταν έσβησαν τα φώτα της δημοσιότητας, στο Νταβός διατηρήθηκε ο απόηχος της σημαντικής ομιλίας του Καναδού ηγέτη, αλλά δυστυχώς δεν συνεχίστηκε δυναμικά η ουσιαστική συζήτηση για αντιμετώπιση των αυταρχικών διεκδικήσεων.
Απέναντι στον πολιτικό ορθολογισμό του Καναδά οι ΗΠΑ επιλέγουν λόγο προκλητικό. Οι πρωτοβουλίες των ΗΠΑ δεν διαφέρουν από τη συνήθη πρακτική των άλλων δύο υπερδυνάμεων. Για την πλειονότητα των κρατών κάθε κίνηση του Προέδρου Τραμπ ξεπερνά το διεθνώς αποδεκτό πλαίσιο. Το επιλεγόμενο λεκτικό πάντοτε προσαρμόζεται σε προσωπικές επιθυμίες του ηγεμόνα.
Οι εξαγγελλόμενες εφαρμογές απαιτούν να συσπειρώσουν γύρω από την Ουάσιγκτον την πλειονότητα των λαών με επίκληση την αντιμετώπιση των διεθνών προκλήσεων, της διεθνούς τρομοκρατίας, του καταμερισμού του πλούτου, της ενέργειας και των πρώτων υλών μόνο όπως τα αντιλαμβάνεται ο Πρόεδρος των ΗΠΑ.
Η Ε.Ε. αναζητά ακόμη τη νομική βάση που της επιτρέπει να διαφοροποιηθεί από την πρόταση Τραμπ ακόμη και για το Συμβούλιο Ειρήνης. Η πρωτοβουλία της αμερικανικής Πολιτείας για ανακωχή στη Γάζα υιοθετήθηκε καταρχάς από το Συμβούλιο Ασφαλείας και οδήγησε σε εύθραυστη αναστολή των συγκρούσεων Ισραήλ – Παλαιστινίων.
Όμως στο πεδίο παραμένουν αδυναμίες που αφορούν τη διακοπή των εχθροπραξιών, διάλυση της τρομοκρατίας, την υλοποίηση της διεθνούς δέσμευσης για λύση των δύο κρατών, κατάρτιση αναπτυξιακού προγράμματος για την Παλαιστίνη, εφαρμογή των Συμφωνιών του Αβραάμ και στο δικαίωμα ασφαλούς διαβίωσης Ισραηλινών και Παλαιστινίων στην περιοχή τους, και για τους δύο γη των πατέρων τους.
Επιχειρηματική νοοτροπία
Στο κενό που δημιουργείται από τη διεθνή ατολμία επεμβαίνει ο Πρόεδρος των ΗΠΑ και αναλαμβάνει μονομερώς πρωτοβουλία για οριστική λήξη του πολέμου και ανάπτυξη της περιοχής.
Με επιχειρηματική νοοτροπία δημιουργεί μία κοινότητα ομονοούντων, που στηρίζεται στις οικονομικές δυνατότητες όσων ανταποκρίνονται στην πρόσκλησή του και έχουν σ’ αυτήν τη συλλογική έκφραση των «επενδυτών» δικαιώματα σύμφωνα με τη συνδρομή τους, κατά τον τρόπο που ορίζεται η συμμετοχή των εταίρων στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, αλλά και άλλους οργανισμούς του συστήματος του ΟΗΕ, στους οποίους το ποσοστό οικονομικής συνδρομής στη διαμόρφωση του προϋπολογισμού καθορίζει και το βάρος του κράτος στη διαμόρφωση των πολιτικών.
Οι ΗΠΑ, και όχι μόνο του Προέδρου Τραμπ, θεωρούν ότι η διεθνής κοινότητα και κυρίως οι χώρες της Ευρώπης αναπτύχθηκαν με ασφάλεια επειδή η παρουσία των αμερικανικών δυνάμεων, των χρηματοδοτήσεων μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, δημιούργησαν το γεωστρατηγικό περιβάλλον ανάπτυξης, προόδου και δημοκρατικής λειτουργίας, παρά την πίεση που ασκούσαν στην Ευρώπη το Σύμφωνο της Βαρσοβίας και ο εξελισσόμενος Ψυχρός Πόλεμος.
Η Ουάσιγκτον διαχρονικά πιστεύει ακράδαντα ότι με τις παρεμβάσεις της τερμάτισε την ψυχρότητα στις σχέσεις των λαών, διαμόρφωσε μία νέα διεθνή πραγματικότητα με την κατάρρευση του Συμφώνου της Βαρσοβίας, ενίσχυσε τον ρόλο του ΝΑΤΟ και την ασφάλεια στην Ευρώπη, συνέβαλε στην εισδοχή νέων κρατών στην Ε.Ε., παρά την «αντιπάθεια» των ΗΠΑ προς το ενιαίο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.
Η σημερινή διοίκηση στις ΗΠΑ, μετά την ισχυρή προτίμηση των ψηφοφόρων υπέρ των Ρεπουμπλικανών, που ως ηγέτη τους επιλέγουν τον Πρόεδρο Τραμπ, πολιτικά επιλέγει να ανταποκριθεί στις προεκλογικές διακηρύξεις και διεθνώς να συμπεριφερθεί με πολιτική και στρατιωτική ισχύ, όπως πράττει η Ρωσία, η Κίνα, αλλά και μεσαίες δυνάμεις στην περιφέρεια, κυρίως η Τουρκία όσον αφορά το μέλλον στην περιοχή μας.
Λαϊκισμός και πραγματικότητα
Ο Έλληνας πρωθυπουργός έχει επιλέξει ήδη από την πρώτη εκλογική νίκη της Ν.Δ. (2019) να σταθεροποιήσει την εσωτερική κατάσταση στη χώρα και να συμμετάσχει στη γεωστρατηγική που διαμορφώνεται στην εποχή μας. Φαίνεται από τις κατευθύνσεις που λαμβάνει το υπουργείο Εξωτερικών από το Μαξίμου ότι τον τελευταίο καιρό η εφαρμογή του κυβερνητικού προγράμματος για την εξωτερική πολιτική υλοποιείται μεθοδικά με σημαντική επιτυχία.
Παραμερίζονται οι προσωπικές επιλογές και μαζί με αυτές χειριστές που για αρκετό καιρό υπηρετούσαν την προσωπική τους φιλοδοξία. Ο σημαντικός ρόλος του υπουργού Εξωτερικών διαπιστωμένα ενοχλεί ολίγους στο κόμμα της Ν.Δ. και πολύ περισσότερους στην αξιωματική αντιπολίτευση.
Στο Νταβός ο πρωθυπουργός δεν συμμετείχε και αρκετοί προσπάθησαν να προκαλέσουν συζήτηση επιβαρυντική για τις τακτικές της χώρας μας. Επίσης πολλοί θεωρητικοί της πολυδιάστατης πολιτικής σχολίασαν με επιμονή και πολιτική εμπάθεια ακόμη και την πρωθυπουργική πρόταση για τον τρόπο που μπορεί η Ε.Ε. να ανταποκριθεί στην πρόσκληση συμμετοχής στο Συμβούλιο Ειρήνης.
Πέραν όλων των αντιπολιτευτικών λαϊκισμών, που καθημερινά καταγράφονται με στόχο τον αποπροσανατολισμό των πολιτών από την ουσία της πολιτικής, εντυπωσιάζει η επιμονή στις δυνατότητες της Τουρκίας να επιβάλλει στην Αθήνα, στη Λευκωσία, στην Ιερουσαλήμ, στο Κάιρο, στο Ριάντ τις αναθεωρητικές στρατηγικές της, τη στιγμή που διαπιστωμένα πιέζεται από
● τις ΗΠΑ,
● την Ε.Ε.,
● τη Μόσχα, που διαβλέπει την αυξανόμενη απόσταση,
● την Τεχεράνη, που έχει υποστεί την τουρκική διαφοροποίηση κυρίως όταν επιχείρησαν αποτελεσματικά ΗΠΑ και Ισραήλ με την αλληλεγγύη Αράβων και άλλων ευρωπαϊκών κρατών κατά των πυρηνικών ιρανικών εργοστασίων.
Το μάθημα των Ιμίων
Οι ελληνικές επιλογές εξωτερικής πολιτικής συμπληρώνουν διεθνείς δράσεις γεωστρατηγικών και θρησκευτικών συγκλίσεων. Η πολυμερής δραστηριότητά μας συμπεριλαμβάνει πολύ περισσότερους από όσους μπορούν να διακρίνουν όσοι αναλύουν την πολιτική με παρωπίδες, είτε μέσα στο κόμμα που κυβερνά τη χώρα είτε στον ευρύτερο πολιτικό χώρο των κοινοβουλευτικών κομμάτων.
Όμως ευτυχώς στη δημοκρατία οτιδήποτε προστίθεται στη συζήτηση αποτελεί δημιουργικό στοιχείο και προσφέρει δυνατότητες να ξεπεραστούν προκαταλήψεις και σφάλματα του παρελθόντος.
Η πρόσφατη συζήτηση για τα Ίμια προσέφερε σημαντική γνώση τρόπων αποφυγής διάστασης σε περιόδους κρίσεων. Όταν η εκλεγμένη κυβέρνηση διά του πρωθυπουργού επιλέγει την αποκλιμάκωση, κανένας αρχιστράτηγος, στρατηγός ή διοικητής δεν μπορεί να επιμένει σε διαμόρφωση κανόνων εμπλοκής.
Ακόμη και όταν έχουν περάσει πολλά χρόνια μετά το επεισόδιο, ο αρχιστράτηγος δεν επιτρέπεται να αναφέρεται σε διαδικασίες που ακόμη καλύπτονται από το απόρρητο των πληροφοριών ή να ισχυρίζεται on camera ότι οι αποδυναμωμένες ειδικές δυνάμεις ξεκινούσαν αναδιοργάνωση μέσω των 9 δισ. δραχμών που είχε στη διάθεσή του ο αρχηγός των Ενόπλων Δυνάμεων (όπως διατυπώθηκε στη ροή του προγράμματος).
Όμως τα Ίμια, που ανέδειξαν τη θλιβερή διαφοροποίηση της στρατιωτικής ηγεσίας από τις κυβερνητικές εντολές, μας θύμισαν ακόμη μία περίπτωση κατά την οποία ο ίδιος πρωθυπουργός διέταξε τους υπουργούς και τις υπηρεσίες να εμποδίσουν είσοδο του Οτζαλάν στη χώρα μας και οι υφιστάμενοί του, υπουργοί, υπάλληλοι και βουλευτές του κόμματός του «έμπαζαν και έβγαζαν» στη χώρα μια προσωπικότητα την οποία ο πρωθυπουργός χαρακτήριζε, αναλαμβάνοντας την απόλυτη πολιτική ευθύνη, ως ανεπιθύμητο επισκέπτη μας.
Αλλαγές με ταχύτητες φωτός
Όταν οι αλλαγές στον κόσμο κινούνται με ταχύτητες φωτός, ο πρωθυπουργός είναι υπόλογος απέναντι στον λαό του. Κρίνεται για ό,τι αποφασίζει, αλλά κυρίως καταδικάζεται αν επιλέγει να κρυφτεί.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός αναλαμβάνει πρωτοβουλίες. Το αποτέλεσμα των ενεργειών του κρίνεται καθημερινά στη Βουλή και στην κοινωνία, αλλά ακόμη και ο πιο κακοπροαίρετος ή δύσπιστος πολίτης αναγνωρίζει, θετικά ή αρνητικά, ότι ο πρωθυπουργός και η Ελλάδα δεν απουσιάζουν από την αντιμετώπιση των διεθνών προκλήσεων και την προώθηση των εθνικών συμφερόντων.
Η Ελλάδα διεκδικεί, με όλα τα μέσα που διαθέτει και συνεχώς ενισχύει. Ευτυχώς ακόμη οι δυνατότητές και η διεθνής συγκυρία επιτρέπουν στην ελληνική κυβέρνηση να χειριστεί σοβαρά θέματα με αποφασιστικότητα, χωρίς να υποχρεωθεί να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Οι δομές του ΝΑΤΟ, της Ε.Ε., του ΟΗΕ, αλλά και η οργάνωση της χώρας μας, αμυντική και διπλωματική, διευκολύνουν πρακτικές συμμαχιών και συνεργασιών όπως τις δρομολογούμε, όπως προσφάτως τις περιέγραψε με την ιστορική ομιλία του ο Καναδός πρωθυπουργός. Πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες θα πρέπει να κοιταχθούν μεταξύ τους καλύτερα και να αναρωτηθούν γιατί ο πολιτικός λόγος εκφράστηκε από τον πρωθυπουργό του Καναδά και δεν προήλθε από ηγέτες της Ε.Ε.
Οι αρχές που αναδείχθηκαν στην ιστορική ομιλία στο Νταβός μπορούσαν να εφαρμόζονται από την Ε.Ε. και τα κράτη – μέλη απέναντι σε κάθε αναθεωρητική πολιτική πολύ πριν από την εκλογή Τραμπ, τότε που ο κόσμος ήταν διαφορετικά δομημένος, με αρχές και αξίες μίας πιο ευδιάκριτης ισοτιμίας των εταίρων.
Σίγουρα εισερχόμεθα μετά το έκτακτο συμβούλιο κορυφής σε μία περίοδο με περισσότερη Ε.Ε., με περισσότερη Δημοκρατία, χωρίς να χρειάζεται να χρησιμοποιηθεί το ευρωπαϊκό «μπαζούκα». Φαίνεται και από τις πρόσφατες επιλογές της αμερικανικής διοίκησης, της κοινωνίας και του Προέδρου Τραμπ.
* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.
Διαβάστε επίσης:
Γεωπολιτική απομόνωση των Κούρδων της Συρίας
Ο χώρος της οικολογικής ευαισθησίας
Αδύναμα διλήμματα: Προβληματισμός στην κυβέρνηση για τη δύσκολη επόμενη μέρα των εκλογών
