Σε τροχιά παρατεταμένης έντασης ο Περσικός
Κατά τη διάρκεια του δεύτερου γύρου συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν στη Γενεύη (17 Φεβρουαρίου), ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης Αλί Χαμενεΐ απέρριψε κατηγορηματικά τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου και περιορισμό του βαλλιστικού οπλοστασίου.
Ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε εντολή για τη μετάβαση και του δεύτερου αεροπλανοφόρου «USS Gerald R. Ford» στη Μέση Ανατολή, το Ιράν επιχειρεί να ενισχύσει την αποτρεπτική του εικόνα πραγματοποιώντας ναυτικές ασκήσεις στο Στενό του Ορμούζ.
Παρά τους δύο γύρους συνομιλιών, οι ουσιαστικές διαφωνίες παραμένουν βαθιές και καθιστούν δύσκολη μια άμεση συμφωνία. Επομένως, οι δύο πλευρές αναμένεται να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις, χωρίς όμως σαφές χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Η Τεχεράνη επιχειρεί να παρατείνει τις τρέχουσες συνομιλίες με τους Αμερικανούς για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Αν και τουλάχιστον προς το παρόν δεν είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να το συζητήσει μελλοντικά, υπό την προϋπόθεση οι ΗΠΑ να προβούν σε συγκεκριμένες παραχωρήσεις.
Το ιρανικό καθεστώς αποσκοπεί αφενός να αποφύγει ή να καθυστερήσει πιθανή στρατιωτική ενέργεια, αφετέρου να περάσει το μήνυμα ότι «οι κόκκινες γραμμές του παραμένουν μη διαπραγματεύσιμες».
Πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων
Το Ιράν θεωρεί το πυραυλικό πρόγραμμα ως αναπόσπαστο μέρος της στρατηγικής του αποτροπής. Η στρατηγική της Τεχεράνης δίνει προτεραιότητα στην ανάπτυξη πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών έναντι παραδοσιακών αεροπορικών και επίγειων δυνάμεων, προκειμένου να αντιμετωπίσει την υπεροχή των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Οι τελευταίες εκτιμήσεις δείχνουν ότι το Ιράν μπορεί να ανασυγκροτήσει γρήγορα το απόθεμα βαλλιστικών πυραύλων. Αμερικανικές και ισραηλινές πηγές εκτιμούν ότι το Ιράν θα μπορούσε να διαθέτει 1.800 – 2.000 πυραύλους σε εβδομάδες ή μήνες, ικανούς να υπερκεράσουν την ισραηλινή αεράμυνα. Μάλιστα, ο πρώην διοικητής του Σώματος των Φρουρών της Ιρανικής Επανάστασης (IRGC) Μοχαμάντ Αλί Τζαφάρι υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη πυραύλων αποτελεί την κύρια μορφή αποτροπής για το Ιράν.
Πυρηνικό πρόγραμμα και εμπλουτισμός ουρανίου
Το Ιράν επιδιώκει έστω περιορισμένες παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα, όπως η αναγνώριση του δικαιώματος εμπλουτισμού ουρανίου και η άρση των κυρώσεων. Ορισμένοι Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν προτείνει τη μείωση του εμπλουτισμένου ουρανίου από 60% σε 20%, αλλά μόνο εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες υιοθετήσουν την πλήρη άρση των κυρώσεων.
Στην παρούσα φάση, η Τεχεράνη επιχειρεί να περιορίσει τις συνομιλίες στο πυρηνικό πρόγραμμα, ενώ αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για προσεχείς συζητήσεις σχετικά με το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων.
Παράλληλα, αξιοποιεί τον χρόνο των συνομιλιών για να ενισχύσει την οχύρωση κρίσιμων υπόγειων πυρηνικών εγκαταστάσεων, όπως το «Kolang Gaz La Mountain» (κοντά στη Νατάνζ), το «Taleghan 2» (νοτιοανατολικά της Τεχεράνης) και το «Κέντρο Πυρηνικής Τεχνολογίας Εσφαχάν» (ENTC). Πρόκειται για ιδιαίτερα οχυρωμένες υπόγειες εγκαταστάσεις, με πολλαπλά επίπεδα προστασίας και ισχυρή κατασκευή από σκυρόδεμα, σχεδιασμένες να αντέχουν σε πιθανούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Με αυτόν τον τρόπο, το Ιράν συνδυάζει τη διπλωματία με τη στρατιωτική ετοιμότητα.
Στρατιωτική αποτροπή και επιδείξεις δύναμης
Το IRGC και το ιρανικό ναυτικό διεξάγουν ασκήσεις και ελέγχους στο Στενό του Ορμούζ, ενισχύοντας την αποτρεπτική ικανότητα και δοκιμάζοντας τα επιχειρησιακά σχέδια για πιθανές αμερικανικές ή ισραηλινές επιθέσεις.
Η στρατηγική διαχείρισης της έντασης περιλαμβάνει ταχύτατη αντίδραση, ηλεκτρονικό πόλεμο και πυραυλικές δοκιμές, ενώ οι επιθεωρήσεις των ιρανικών στρατιωτικών βάσεων επιβεβαιώνουν την ετοιμότητα των μονάδων.
Η αποτροπή περιλαμβάνει και τη σκληρή ρητορική της Τεχεράνης για στοχοποίηση δεξαμενόπλοιων και ενεργειακών υποδομών, σε περίπτωση επιθετικής ενέργειας. Οι στρατιωτικές αυτές κινήσεις εντάσσονται σε ένα συνολικό σχέδιο διατήρησης της ισχύος στην περιοχή, ενώ παράλληλα υποστηρίζουν τη θέση του Ιράν στις διαπραγματεύσεις.
Εσωτερικές προκλήσεις και αντικαθεστωτική δραστηριότητα
Την Τρίτη σημειώθηκαν νέες αντικαθεστωτικές διαμαρτυρίες. Σύμφωνα με το «Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμου» (ISW), καταγράφηκαν 12 κινητοποιήσεις σε επτά επαρχίες. Τα γεγονότα υπογραμμίζουν ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια παραμένει έντονη και ενδέχεται να τροφοδοτήσει νέους κύκλους αναταραχής.
Το καθεστώς της Τεχεράνης συνεχίζει να αντιμετωπίζει έντονη εσωτερική αμφισβήτηση. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, διατηρεί τον έλεγχο μέσω μαζικών συλλήψεων, κατασχέσεων των Starlink (δορυφορικά συστήματα σύνδεσης στο διαδίκτυο) και της καταστολής αντικαθεστωτικών ομάδων.
Τρεις βασικοί άξονες της στρατηγικής του Ιράν
Η Τεχεράνη κινείται ταυτόχρονα σε τρεις άξονες (διπλωματίας, αποτροπής και εσωτερικής ασφάλειας):
● Στον διπλωματικό τομέα περιορίζει τις συνομιλίες στα πυρηνικά για να κερδίσει χρόνο και διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.
● Στην άμυνα ενισχύει τις βαλλιστικές και στρατιωτικές υποδομές της για να αυξήσει το κόστος μιας πιθανής επιθετικής ενέργειας.
● Στο εσωτερικό ελέγχει τις κινητοποιήσεις μέσω της καταστολής των διαδηλωτών και των αυτονομιστικών οργανώσεων.
Αν η Τεχεράνη επιμείνει στις «κόκκινες γραμμές» της, τότε το κρίσιμο ερώτημα είναι «πότε θα παγώσουν οι αμερικανο-ιρανικές συνομιλίες», γεγονός που θα σημάνει την έναρξη των αμερικανικών ή και των ισραηλινών επιθετικών επιχειρήσεων.
* Ο Βασίλης Γιαννακόπουλος είναι ταξίαρχος ε.α. της Π.Α., γεωστρατηγικός αναλυτής ([email protected]
Διαβάστε επίσης:
Ο Επστάιν προσπάθησε να χτίσει ένα ισχυρό δίκτυο σε όλη τη Μέση Ανατολή
Πηγή: topontiki.gr
