Ενεργειακή κοσμογονία στην Ανατολική Μεσόγειο – Ποιοι είναι οι 8 μεγάλοι παίκτες που ψάχνουν τα οικόπεδα
Η Ανατολική Μεσόγειος δεν δίνει πια απλώς υποσχέσεις για την ύπαρξη υδρογονανθράκων. Είναι ενεργειακό πεδίο σε πλήρη ανάπτυξη:
Παραγωγή στο Ισραήλ, ώριμη εκμετάλλευση και LNG στην Αίγυπτο, ερευνητική επιτάχυνση στην Κύπρο, νέες deepwater παραχωρήσεις στην Ελλάδα.
Οι 8 μεγάλοι παίκτες έχουν ήδη τοποθετηθεί:
Η Chevron λειτουργεί τα Leviathan και Tamar στο Ισραήλ και συμμετέχει στο Aphrodite της Κύπρου.
Η ExxonMobil δραστηριοποιείται σε κυπριακά blocks.
Η Eni και η TotalEnergies έχουν ισχυρή παρουσία στην κυπριακή ΑΟΖ και στο αιγυπτιακό Zohr.
Η BP παραμένει πυλώνας της αιγυπτιακής παραγωγής.
Η Energean και η NewMed Energy συμμετέχουν ενεργά στα ισραηλινά projects.
Η QatarEnergy ενισχύει την παρουσία της σε κυπριακά blocks.
Αυτή η δραστηριότητα διαμορφώνει τη γεωπολιτική υποδομή της περιοχής. Η Ανατολική Μεσόγειος έχει ήδη μετατραπεί σε πολυεθνική ενεργειακή συστάδα (cluster) διασυνδεδεμένων επιχειρήσεων και οργανισμών. Και όταν οι κολοσσοί μπαίνουν σε έργα ανάπτυξης κοιτασμάτων σε βαθιά ύδατα (deepwater projects), απαιτούν κάτι απολύτως συγκεκριμένο: σταθερότητα.
Μετά την… αποκατάσταση της τάξης στη Συρία και τα καίρια πλήγματα των αμερικανο-ισραηλινών στο ιρανικό (Χαμάς, Χεζμπολάχ) «δίκτυο επιρροής», μια χρόνια και επικίνδυνη εκκρεμότητα που θα μπορούσε να διαταράξει τη σταθερότητα (δηλαδή την ασφάλεια των ενεργειακών projects) είναι τα ελληνοτουρκικά. Εξ ου και η «ξαφνική» συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στην Άγκυρα, που η πραγματοποίησή της αναβάλλονταν επί δύο χρόνια…
Τι σημαίνει «καλό κλίμα»
Η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα δεν παρήγαγε συμφωνία οριοθέτησης. Δεν προχώρησε σε συνυποσχετικό για τη Χάγη. Δεν μετακίνησε τις γνωστές θέσεις για υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ ή εύρος χωρικών υδάτων. Με άλλα λόγια, δεν έδωσε κάποια λύση σε κανένα από τα ζητήματα που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη θρυαλλίδα μιας έκρηξης σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.
Κι όμως, για τις αγορές, αυτό δεν ήταν το κρίσιμο. Το κρίσιμο ήταν η ελληνοτουρκική δημόσια δέσμευση για διατήρηση χαμηλών τόνων και αποφυγή ρητορικής κλιμάκωσης. Με απλά λόγια, η συνάντηση της Άγκυρας έστειλε ένα σήμα: η επόμενη περίοδος δεν θα είναι περίοδος σύγκρουσης.
Για μια εταιρεία όπως η Chevron, που αξιολογεί επενδύσεις δισεκατομμυρίων σε deepwater περιβάλλον, αυτό το σήμα έχει συγκεκριμένη αξία. Οι αποφάσεις τέτοιου μεγέθους περνούν από επιτροπές ρίσκου, νομικούς ελέγχους, γεωπολιτική αποτίμηση. Δεν λαμβάνονται σε κενό.
Όταν σε μια περιοχή με ανοιχτά διμερή ζητήματα εμφανίζεται πολιτική αποκλιμάκωση, το ρίσκο επανατιμολογείται. Δεν εξαφανίζεται, αλλά μειώνεται κάτω από ένα κρίσιμο όριο. Και αυτό αρκεί για να προχωρήσει μια υπογραφή.
Σχεδόν μία εβδομάδα μετά τη συνάντηση στην Άγκυρα, η Chevron υπέγραψε στην Αθήνα, παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού, τις συμβάσεις παραχώρησης για τα θαλάσσια οικόπεδα νότια της Κρήτης 1 και 2, νότια της Πελοποννήσου και Block A2, σε συνεργασία με την HELLENiQ Energy.
Η χρονική ακολουθία έχει πολιτική ανάγνωση. Οι εταιρείες τέτοιου βεληνεκούς σαν τη Chevron δεν κινούνται σε περιβάλλον αβεβαιότητας χωρίς πολιτικό «οξυγόνο». Το «καλό κλίμα» δεν είναι ρομαντικός όρος διπλωματίας· είναι ένδειξη διαχειρίσιμου ρίσκου.
Η realpolitik του Τραμπ
Η ενεργειακή εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου επιβάλλει αυτή την τακτική. Όταν η περιοχή γεμίζει με αμερικανικούς, ευρωπαϊκούς και περιφερειακούς ενεργειακούς παίκτες, το περιθώριο για ένταση στενεύει. Όχι επειδή οι διαφορές μικραίνουν, αλλά επειδή το κόστος τους μεγαλώνει.
Σε αυτήν την εξίσωση η Ουάσιγκτον δεν είναι παρατηρητής. Είναι παράγοντας διαμόρφωσης περιβάλλοντος. Υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, η αμερικανική προσέγγιση επανέρχεται σε μια κλασική λογική realpolitik: σταθερότητα για να τρέξουν τα μεγάλα deals.
Η Ανατολική Μεσόγειος σήμερα συνδέεται με τρεις αμερικανικές προτεραιότητες:
1. Ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης (δηλαδή διαιώνιση της αποσύνδεσης της Ευρώπης από ρωσικούς ενεργειακούς πόρους).
2. Εδραίωση αμερικανικών ενεργειακών κολοσσών σε στρατηγικά κοιτάσματα.
3. Διαμόρφωση περιφερειακού πλαισίου σταθερότητας που θα επιτρέψει μεταπολεμική ανασυγκρότηση στη Γάζα.
Το Γάζα project
Η Γάζα είναι κρίσιμος κρίκος. Η ανοικοδόμησή της – όταν πάρει δομημένη μορφή – δεν θα είναι μόνο ανθρωπιστικό έργο. Θα είναι project υποδομών: λιμάνια, ενέργεια, ύδρευση, δίκτυα, logistics. Θα απαιτήσει διεθνή κεφάλαια, αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες, περιφερειακές συνεργασίες. Και τίποτε από αυτά δεν μπορεί να υλοποιηθεί σε περιβάλλον ελληνοτουρκικής έντασης.
Για την Ουάσιγκτον, η αποκλιμάκωση στα ελληνοτουρκικά δεν είναι ιδεαλιστική επιδίωξη· είναι λειτουργική αναγκαιότητα.
Ένα θερμό επεισόδιο στο Αιγαίο ή νότια της Κρήτης θα ανέβαζε ασφάλιστρα ρίσκου, θα πάγωνε επενδύσεις και θα δυσκόλευε κάθε περιφερειακό project. Η πίεση, λοιπόν, μπορεί να μην διατυπώνεται δημόσια, αλλά είναι ασφυκτική
Οι ισορροπίες της Ουάσιγκτον
Οι ΗΠΑ προφανώς συνομιλούν και με την Ελλάδα και με την Τουρκία. Το ίδιο κάνουν και οι αμερικανικοί πετρελαϊκοί κολοσσοί υπογράφοντας με την τουρκική κρατική εταιρεία πετρελαίου μνημόνια στρατηγικής συνεργασίας και στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα: κρατήστε τις διαφορές σας υπό έλεγχο.
Αυτό που διαμορφώνεται, λοιπόν, μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας δεν συνιστά λύση των διαφορών, αλλά ένα σχήμα διαχείρισής τους. Και οι δύο πλευρές αποδέχονται – έστω σιωπηρά – ότι τα «ήρεμα νερά» επομένως δεν συνιστούν στρατηγική συμφιλίωση, αλλά μια μορφή επενδυτικής εκεχειρίας.
Οι μεγάλες μπίζνες της περιοχής – εξορύξεις υδρογονανθράκων, ανάπτυξη LNG, υποθαλάσσιες ενεργειακές υποδομές, ακόμη και η μελλοντική ανοικοδόμηση της Γάζας – δεν απαιτούν αιώνια ειρήνη, αλλά έναν επαρκή χρονικό ορίζοντα σταθερότητας και προβλεψιμότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, το «κλωτσούν το τενεκεδάκι» δεν είναι ρητορική υπερβολή· είναι συνειδητή πολιτική επιλογή: τα δύσκολα ζητήματα μετατίθενται, ώστε το παρόν να παραμείνει «επενδύσιμο».
Συμπέρασμα: Η Ανατολική Μεσόγειος εισέρχεται σε μια φάση όπου η συσσώρευση μεγάλων ενεργειακών παικτών, τα projects δισεκατομμυρίων και η αμερικανική στρατηγική εμπλοκή δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο περιορισμών για Αθήνα και Άγκυρα, έναν ελεγχόμενο ανταγωνισμό εντός ορίων που δεν θα θέτουν σε κίνδυνο τις επενδύσεις.
Διαβάστε επίσης:
Τσίπρας: Ο «οδικός χάρτης» για το νέο κόμμα – Πότε είναι πιο πιθανές οι ανακοινώσεις
Φάμελλος: Με αυτή την κυβέρνηση κυριαρχεί καθεστώς διαφθοράς και εξαπάτησης
Πηγή: topontiki.gr
